Маргааш Дэлхий сөнөх байсан ч өнөөдөр би мод тарина

Тариачин

2009-05-04T18:08:00.001+08:00

,,,

Шинэ долоо хоног эхэллээ.

2009-03-23T12:13:00.006+08:00

За найзуудаа. Шинэ долоо хоногийн мэнд. 7 хоног ёстой үнэхээр хурдан өнгөрч байна шүү. нэг мэдсэн чинь 1дэхь өдөр болчихсон байх юмаа. Өнгөрсөн 7 хоног ёстой завгүй өнгөрсөн. Ажлын өдрүүд дуусаад баасан гаригын орой найзуудтай үүр цайтал клубдаад. Хөлсөө гартал сайхан бүжиглэсэн. Өглөө нь 6,30с хүн тосоод. Амралтын өдрүүдээр ч амарч чадсангүй. хагас сайн өдөр байгууллагын сагсан бөмбөгийн аврага шалгаруулах тэмцээн болоод шөнийн 2 цаг хүртэл тоглоод. тэмцээнийхээ дундуур Эрдэнэт JCI -хантай бизнес уулзалт хийгээд ёстой завгүй цагаа зохицуулах гэ бас сандарлаа шд. хэхэ. Бүтэн сайнд JCI MONGOLIA VOLLEYBALL CUP 2009 болоод өглөө 9-24 цаг хүртэл тоглолоо. Амжилтай манай Чаптер түрүүлсэн. Ёстой бахдамаар тоглож өрсөлдөгч нараа сайхан буулгаж авлаа шд. лайтай ч ядарсан. шууд л гэртээ очиж унтмаар санагдаж байлаа. Өнөөдөр өглөө 7-н цагт боссоныг хэлэхүү сэргэлэн цовоо сайхан байна. Амралтын өдрүүдээр машиныхаа бүх юмыг нь янзлуулаад амжсан. Ер нь л миний бүх зүйл амжаад сайхан байна шүү. Өнгөрсөн 7 хоногт их ч уулзалт хийж олон ч ажил амжууллаа шүү. Ажиллаад байдаг хэрэг ээ. Эрч хүчтэй байгаарай найзуудаа.

Миний дурлалууд

2009-03-17T14:15:00.003+08:00

Цэцэрлэгийн бацааны дурлал: Энэ ёстой инээдтэй. Манай цэцэрлэгт хүүхдүүд маань тухайн үедээ айл гэр болж тоглоно. Тэгээд би нэрийг ерөөсөө санадаггүй ангийн маань банди охин хоёр үргэлж эцэг эх болно. Би харин тэр хоёрын хүүхэд болно. Тоглоом нь бас их үнэмшилтэй хаанаасаа ч тийм зүйл харчдын.Адтай золигнууд. Эцэг эх хоёр маань орой болчлоо унтлаа гээд даавуугаа нөмрөөд хэвтчихнэ. Ах тэр хооронд ангийнхаа охиныг найз охиноо болгочихоод л жижигхэн ширээн дээрээ хоёр сандал гаргаж тавиад машин болгоод тоглодог байж.Бодвол машинтайгаа хотоор тэнэдэг байж./Бинзен нь ч хямдхан байж/ Одоо бодоход тэр охин үсээ хоёр хувааж сүлжсэн дандаа обручик зүүдэг тийм охин байсан санагдаж байна. Тэр обручик-г би дандаа хугалчихна. Эцэг эх нь манайд ирээд обручикны мөнгө аваад л хэхэ. Бид хоёрын дурлал удаан үргэлжилээгүй л дээ. Манайх гэдэг гэр бүл нүүж бид хоёрын бүтэлгүй дурлал ингээд өндөрлөж билээ. Бага ангийн дурлал: 1-р ангидаа Дархан-уул аймгийн 17-р дунд сургуульд элсэн оров.ингэж л анх сурагч болж байлаа. 4- хүртэлээ сурсан. 3-т байхад манай ангид Солонгоо гээд нээх хөөрхөн цагаан царайтай махлаг булцгардуу охин шилжиж ирээд би тэрэнд шууд дуг наасан. Ядаж байхад би онц сурна, ангийн дарга,нэр хүндээрээ багшийн дараа орно. Шинээр ирсэн хүүхдийг багш самбарын өмнө жогсоож байгаад танилцуулаад суудал зааж өгдөг дөө. Багш миний хажууд суулгав. Би тэрэнд хичээл заана, шалгалтан дээр нь хуулууна. Тэр сурлагандаа жоохон тааруухан байсан миний хувьд түүнтэй ойртох давуу тал минь байлаа. Би ч давуу талаа сайн ашигласан л даа. Сүүлд бага ангийнхаа зургийг харсан чинь тийм ч хөөрхөн санагдаагүй шүү. Хэхэ. Анхны сэтгэгдэлээ гэж. 4-р ангидаа манайх гэдэг гэр бүл Улаанбаатар хотруу нүүж бага ангийн дурлал минь нутаг заагдан цөлөгдөж билээ. Дунд ангийн дурлал: 5-р ангидаа шинэ сургууль руу шилжиж билээ. Бүх юм шинэ. Охидууд нь ч шинэ сонголт олонтой хэхэ. Эхнээсээ л би өөрийгөө таниулж Мат, Монгол хэл, Уран зохиол гээд бүхий л хичээл дээр онц гарна. Шалгалтыг зөвхөн надаас авахгүй байж энэ тэр. Тэр шинэ ангид маань Мөнхзаяа гээд ширээ хам жижигхээн биетэй бордуу царайтай охин сурдаг байсан юм. Тэр маань бас хичээлдээ их сайн бишээ. Тэр нь бас л миний давуу тал. 10-н жилд байхад нээх хөөрхөн 3-8нд охидуудаа баярлуулдаг даа. Тэгсэн надад бэлэг авч өгөх мөнгө төгрөгний болоцоо байсангүй. Аз болж манай эгээгийн ангийн хөвгүүд нь урд өдөр нь баярлуулж тараад. Эгчдээ ирсэн цэцэгийг нь тэр охинд бэлэг болгож өгч билээ.Дараа нь эгчдээ зодуулсан хэхэ. Даанч тэр маань дээд ангийн бандийг сонгож намайг өнчрүүлж билээ. Битүүхэндээ тэр бандид атаархаад л өнгөрсөн дөө. Дунд ангийн дурлал2: 7-р ангидаа юмдаг ангийнхаа охидын бүлгийн толгойлогч охинд бас дурлачихав. Яасан дурлаж ханадаггүй сэтгэлэв. Дурсгалын дэвтэр дээр Таалагддаг банди гэсэн хариултан дээр Шижир гээд миний нэрийг бичсэн байдгийм даа. Ёоё. Тэр үед би өөрийгөө эмэгтэй хүнийг татах увидастайгаа мэдэрлээ шд. /наргисан шүү найзуудаа/ Одоо бодоход тэрийг уншаад төрсөн мэдрэмж маань ёстой хөөрхөн. Даанч тэр жилдээ би өөр сургууль руу шилжиж дурлал минь тэр л ангидаа дурсамжтайгаа үлдсэн дээ. Ахлах ангийн дурлал: Ая яаяа ах ахлах ангид орчихсон. Дүү нарт хичээл заана. Сургуулиа төлөөлж олимпиод уралдаан тэмцээнд их оролцоно. Бас тэгээд дээр нь сургуулийн гар бөмбөгийн багт тоглодог. Олон төрлийн зүйл сонирхдог байсан болоод ч тэр үү янзан бүрийн секц дугуйланд явдаг байж. 2002 онд юм уу Улсын үнсгэлжин уралдааныг үзэж байхдаа анх түүнийг хараад бас л дуг наацан. Их урт үстэй цав цагаан царайтай түүнд шууд дурлав. Би бол тэрний хажууд гутлаа чирсэн хэнрээ тэрийгээ мэдэхгүй том ярьсан бацаан л байсан байх. Дараа нь тэр охины утасных нь дугаарыг нь янзан бүрийн эх сурвалжаас сураглаж байж олж авлаа. Сайн уу танилцья гэсэн анхны мессэжний минь хариуд ТОМ ТЭНЭГТ гэсэн хариу ирдэгийм даа. Ёоё ямар их зантай охин бэ гэж бодлоо. Ингэж тэгэж явсаар байтал Оны шилдэг сурагч гээд нэг баахан хүүхдүүд тодордог доо. Би гэдэг хүн ч бас шалдир булдир зүйл хийж яваад болчихов. Тэр охин бас Үнсгэлжин улсын уралдаанд түрүүлсэн гээд Оны шилдэг сурагч болж байна. Орой нь төрийн ордон дотор бяцхан банкетин дээр танилцаж байж билээ. Тэгээд анхы болзоо амжилттай ахин уулзах найдвартай алаг цэцэгс амтат нобар анхны үнсэлт............ Их сургуулийн дурлал: Энэ үед хэнд ч сэтгэл санаа минь татагдаж байгаагүй юм. Ахлах ангийн дурлалынхаа эзэнтэй 2 курс хүртэлээ үерхсэн юмдаг. Даанч хэтэрхий их хар нь намайг өөрөөс нь холдуулсан юм даа.Ер нь Шижир гэдэг хувь өөрөө үнэнч зантай юм даа. Би хэзээ хэнийг ч хуурч байгаагүй. Зиак миний дурлалууд нэг иймэрхүү. Их ч юм шиг цөөхөн ч юм шиг.

Тэмдэглэл

2009-03-16T10:47:00.006+08:00

Сайн байна уу. Шинэ долоо хоног эхэллээ. Амралтын өдрүүдээр сайхан амарч алжаалаа тайлж чадсан биз дээ найзуудаа. Эрч хүч урам зоригтойгоор энэ долоо хоногыг өнгөрүүлээрээ. Юутай ч өнөө өглөө их эрт боссоныг хэлэхүү нэг сайхан урамтай сэрж байна. Ажиллаад л байдаг хэрэгээ. Өнгөрсөн долоо хоног миний хувьд бөөн л адал явдалаар онц сонирхолтой зүйлээр дүүрэн байх шив. Машинтай гэсэн найзууд маань бүгд аваар хийж асуудал дүүрэн байлаа. хар цагаан хэл амны аль нэг нь туссан байх гэж би хувьдаа үзээд байгаам. Таньдаг цагдаагийн удирдлагуудтай уулзаж асуудлуудыг нь гайгүй аргалж өнгөрөөх шив. Хууль дүрэм их чанга болжээ. Цагдаа нар ч ширүүн болж. Шууд эрхийг нь хасаад 111-т хийчиддэг болсон юм биш шүү найзуудаа согтуу, тээврийн хэрэгсэл жолоодох үнэмлэхгүй бол тэгээд захиргааны арга хэмжээ сонсоно гээд ойлгочих хэхэ. Доод тал нь 7 хоног АБСТ/албадан саатуулан баривчилах төв/ -д өдрийн өнгөрөөнө гэсэн үг. Би ч өөрөө жолоо барих эрхгүй л дээ хэхэ.../гэхдээ гайгүй./ өөрийнхөө өчнөөн мөргөлдсөн машинаа янзлуулав хэхэ. Хагас бүтэн сайнаар ёстой завгүй өнгөрсөн. Баахан уулзалт яриа хэлэлцээр гэх мэт л өнгөрлөө. JCI Монгол-н ерөнхийлөгчийн академи боллоо. Залуу хүн нийгмийн идэвхи санаачлагатай байж өөрийн гэсэн хувь нэмрээ хөгжил дэвшилд оруулж байх хэрэгтэй гэж би үздэг. Тийм дээ ч би JCI Монголын жинхэнэ гишүүн болж элсэн орсон юм. Хамгийн залуу гишүүн нь би байхаа... хэхэ Зиак тэгээд нам төрийн ажил гэж өнгөрсөн долоо хоног гүйлээ. Ардчилсан намын зөвлөлдөх зөвлөлд орох гээд бүртгэлийн хураамж дэнчин барьцаа гээд бас хөөрхөн хэдэн төгрөг гаргалаа. Мөнгөн дүнг нь хэлээд яахав. За нэр дэвшигчийн үнэмлэхээ авчихаад өрсөлдөх хүмүүсээ судаллаа. УИХ гишүүн Д.Ганхуяг, Ч.Сайхан билэг, ТЕГ-дарга асан Т.Билэгт, Хан-Уул засаг дарга Ганхуяг, нөгөө айхтар тэмцэгч Батзандан, УИХ-д нэр дэвшээд байсан бас бус хумуустэй өрсөлдөөд 100 хувийн санал аваад гараад ирлээ. Хуралд оролцож байсан намын хорооны бүх гишүүд баяр хүргэж гар бариад л аяаяа бас сүртэй юм байлаа шүү. Залуу хүн гэдэг утгаар нь намайг дэмжсэн байх. Ардчилсан намын түүхэн дэхь хамгийн залуугаараа сонгогдсон нь би байхаа. Бизнес, компанийн маань ажил ч бас гайгүй явж байна. Нэг гайгүй ашигтай гэрээ хэлэлцээр байгуулахаар боллоо. Энэ долоо хоногт шинэ ажлынхаа шавийг тавина зиак тэгээд л өдөр хоног ээлжлэн өнгөрөх тусам хөгширч байгаа юм шиг санагдаад байхым даа.

Сийлбэр

2009-03-03T14:36:00.001+08:00

ҮНЭН БҮГДИЙГ ҮҮГЭЭР ТАЙЛБАРЛЬЯ ҮГ БҮРИЙГ НЬ АНХААРЧ УНШААРАЙ. Намайг зовоосон шаналалд өвдөг сөхрөөд ухмээр санагдаад Надад уягдсан сэтгэлийг чинь бодохоор ухмээргуй санагдаад Нар хуртэл надаас бусдыг дулаацуулаад байх шиг гомдол төрөөд Нар чамайг ахиж харахгуй гэж бардамнаж цамаан загнамаар Аз жаргал хажуугаар минь өнгөрчихөөд хэн нэгэн дээр оччихоод Азгуйгээр минь намайг дуудаж инээлдээд байх шиг санагдаад Хоёртэй нүүртэй ховч зантай түүнийг алмаар санагдсан ч Хорвоогийн дэнс хууль цаазнаас аймар аядаад, хонгор чамдаа амласанаа бодож, тэвчээд Хөөрхийг дарамталж хүслээ биелүүлсэн хүн болж буруутгагдаж суухдаа Хуурамчын дүр эсгэж худлаа инээхчээ аядаж нулимсаа нууж арччихаад Хуурмаг хорвоогийн энэ л жүжигт чиний бодлоор гол дурд нь тоглочихоод Надад итгэхгүй байгаа чамд гомдож үхмээр санагдаад. Гунигийн үрийг өөрөө тарьчихаад ургацаа уйлж хураахдаа Гомдомоор л байсан эзэн холбогдогч нь хэн болхыг мэдэхгуй болохоор харамсмаар санагдаад Солироод ч байх шиг согтоод ч байх шиг энэ бүгдийг бодохлоор инээмээр санагдаад

сэтгэл эмзэглэв.

2009-02-28T22:11:00.006+08:00

Хүний эрхэнд харийн нутагт Монголчууд маань дэлхий даяар тархан амьдарч байна. Албан бус мэдээгээр Англи Америк Япон Солонгос за тэгээд африк тивтэй нийлээд 200.000 гаран мянган Монголчууд аз төрж амьдран суудаг бололтой. Амьдрал хөөж харь оронд ажиллаж амьдарч байгаа, боловсрол хөөж сургууль соёлд суралцаж байгаа аан бүүр гадаад хүнтэй гэр бүл болоод иргэн нь болчихсон хүмүүс гээд хувь хувийн тус тусийн шалтгаантай. Харийн нутагт дасаагүй хоол, танихгүй хүмүүсийн дунд, мэдэхгүй танихгүй ёс заншил сэтгэлгээний дунд хэрхэн зовж шаналж бйана. Харийн нутагт мөрөөдөл хүртэл утгагүй байдаг. Байр, тэгээд нэмэх нь хэдэн төгрөг. Ингээд л болоо. Хорьж болдоггүй хорин насандаа хорвоод өөрийн хийж бүтээх хүсэл эрмэлзэл дүүрэн энэ л насандаа гадаад орныг зорьж 5-н жилийн дараа эргээд эх орондоо ирэхэд тэр хүн Монголд ажиллаж амьдрах чадваргүй болчихсон байдаг нь эмгэнэл. Тэр залуу сэтгэлийн зовиур шаналалтай өнгө мөнгөөс өөр бодох зүйлгүй ажиллаж. Амьдрал нь түүнд утгагүй санагдаж. Юуны төлөө зорьж тэмүүлж ажиллаж байгаагаа ойлгохоо байж. Эрүүл мэнд сэтгэл санааны асар их хохиролыг амсана. Монголдоо эргэж ирээд авч байгаа цалин нь амьдралд нь хүрэлцэхгүй санагддаг юм уу амьдарч байгаа орчин тойрноо голж сэтгэлд таалагдахгүй байгаа ч юм үү. хамгийн гол нь 5-н жилийн хугацаанд тэр хүн маш их зүйлээ алдаж байгаагаа явахаасаа өмнө ухаардаггүй нь харамсалтай. Асралт сайн хань, хайртай хүүхэд гэх зэргээсээ олон жилээр тусдаа байна гэдэг хүйтэн хөндий харьцааг л үүсгэж байдаг. Бие холдвол сэтгэл холддог гэдэг. Би Солонгост ажиллаж амьдардаг олон Монголчуудыг мэддэг бас таньдаг. Тэд маань Монголд очоод ямар амьдрал байх биш дээ. Үхэхдээ л ясаа очиж тавина даа гэж ярьдаг. Монгол ямар яс тавьдаг газар юм уу. Тэгээд одоо бараг үхсэн хүн болгод буян үйлдэж байна гэж суврага нэртэй шавар баримал босгодог болж. магадгүй хэдэн жилийн дараа Сувраган улс болох бий дээ. ирсэн ч эх орноо муулдаг ая яа яа Монол ёстой миа байнаа солонгост ийм тийм үнэхээр сайхан гэх мэтийн үгийг ах дүү нараасаа ч хүртэл зөндөө сонсож байлаа. Миний ээж 13-н жил Солонгост амьдарч байна. Аз жаргалтай байх ёстой миний хүүхэд нас ижийнхээ сэтгэлийг дагаж тэнд үлдсэн юм.Амьдрал хөөж нутгаасаа гарсан аргагүй л ажил гололгүй хийсэн хоёр идүүлж хоосон хонуулаагүй ээжтэйгээ олон ч жил уулзсангүй. Миний ээж бол үр хүүхдийнхээ сайн сайхны төлөө өөрийн залуу нас, бие сэтгэлээ харамгүй зориулсан баатар. Элбэг дэлбэг хангалуун сайхан амьдралаар өсөөгүй ч хүү нь таниараа бахархаж явдаг. Идэх хоолгүй өмсөх хувцасгүй, хөдлүү алим гудамжнаас олж түүнийгээ амтархан идэж байх үедээ хүү нь энэ бүхнийг өөрчилнө өөрийнхөөрөө бүх зүйлийг босгоно гэж 13хан насандаа өөртөө амалж байсан юм. Айлын хашаанд хөлсний байшин, воганчикт амьдарч, өмсөх оймсгүй болоод ээж минь та өрийнхөө ороолтыг эвдэж хүүхдүүд бидэндээ оймс хийж өгч байсныг чинь хүртэл одоо болтол би үргэлж бодож санаж явдаг юм. Ороолтоороо хийж өгсөн оймс чинь дулаахан байсаан ээжээ. Би зорьж л байна зүтгэж л байна.Харин хүү нь бүхнийг эх орондоо бүтээн байгуулж, үр дүнгээ харж амьдарж өөрөөрөө бахархах сэтгэлээр дүүрэн байх болно. Бүхнийг босгочихоод нүүр бардам эхийгээ би эх оронд нь авчирах болно. Энийг би хийсэн юм шүү гэж 5-10н жилийн дараа үр хойч хүүхдэдээ өөрийн хийснийг гайхуулах юмтай байх болно.

зөв бурууг чамаас хайгаагүй ч...

2009-01-28T10:36:00.010+08:00

Зиак юу байна даа андууд минь. Эгэл жирийн миний блогоор зочилж өөрийн зав цагаа зарцуулж байгаа эрхэм анд та бүхэндээ баярлалаа. Ойрдоо сэтгэл санаа нэг л тиймэрхүү. Эрч хүч алга энерги урам зориг алга. Шалтгаан нь уу ёстой бүү мэд. Сэтгэл санаа тавгүй, санаа зовсон бодсон эргэцүүлсэн эргэлзсэн тийм байдалтай байна. Эр улсын хооронд болсон яриаг эмэгтэйчүүдэд очоод хэлж л байдаг шалчигнасан зантай тэр залууг хараал идээсэй. Чөтгөр гэж. Миний хувьд өнгөрснөө биш ирээдүйг бодож төсөөлж өөдрөгөөр харж тэмүүлж зорьж явдаг. Хуучинтайгаа өнгөрсөнтөйгээ зууралдаад байдаггүй. Цаг хугацааны шалгарлаар энэ бүх зүйл ирсэн гэдэгт итгэдэг. Хүний зүрх сэтгэлээс нь бүхэл бүтэн 4-н жилийн амьдралынх дурсамжийг баллуурдаад арилгачиж чадахгүйгээс хойш би энийг тэвчээд л өнгөрдөг. Асуудал болгож мандуулахгүй л гэж. Үргэлж залгаж хамтдаа байхад мэндчилгээ илгээж, мессэж бичих зэргийг зүгээр харж суух миний тэвчээр хэзээ барагдах юм болоо.Магадгүй би тийм харамч юм уу. зөв бурууг чамаас хайгаагүй ч цөхөрч байна сэтгэл минь.

Бурхан шудрага болохоос тэгш биш

2009-01-25T17:34:00.002+08:00

Хөдөлмөрийн зах зээл дээр диплом биш чадвар борлогдоно.Ер нь бол энэ миний оюутан залууст хэлэх дуртай миний үг. Тиймээс оюутан залуучуудын хувьд дипломон дээрхи дүнгээ гайгуй харагдуулчих гэсэн дүнгийн хөөцөлдөх биш өөртөө мэдлэг түүн дээрээ чадвар олж аваасай гэж боддог. Ерөнхий боловсролын сургуулийг дүүргэж байгаа төгссөн хүүхэд залуучууд маань их дээд сургуульд орж л байвал болоо мэт бодож төгсцгөөдөг бололтой. Их дээд сургуульд суралцаад л төгссөн бол өөрийнхөө амьдралыг сайхан болно гэж боддог байсан бололтой. Энэ бол өрөөсгөл ойлголт. Саяхны нэг судалгаа харж байхад монголд нийт суралцаж буй оюутны 184.000-д хүрсэн байна. Зөвхөн эдийн засгаар гэхэд 60, 70 мянга, хуулиар 40,50 оюутан суралцаж байна. Хууль зүйн мэргэжилээр сурч төгсөх монголын хөдөлмөрийн зах зээлийн багтаамж нь 3000. Эцсийн бүлэгт зах дээр ногоо зарж ажиллах байсан юм бол тэр дипломыг авах гэж хайран мөнгө цагаа алдах ямар хэрэг байв.гэтэл өнөөдөр зах зээлд маш олон төрлийн мэргэжил эрэлттэй байна. Манайд барилга барих хүн алга. Шаварчин будагчин гагнуурчих хийх хүн маш их хэрэгцээтэй болчихоод байна. Сайн асрагч сувилагч хэрэгтэй байна. гадны тусламжийн болон асрамжийн байгууллага өндөр цалин амлаад ч тэр нь олдохгүй байна шүү дээ. нэг диплом авчихаар л ажил амьдрал олддог юм шиг бодоод байгаам. Монголд 200-д их дээд сургууль үйл ажиллагаа явуулж байна. яг үнэндээ энэ чинь ямар ч мэргэжил олгохгүй газрууд. Хамгийн нарийн мэргэжилийн хичээлийнг самбар дээр шохойгоор зааж байна шүү дээ. 500.000 төгрөгөөр дээд мэргэжил гээчийг олж авна гэдэг бэрх. хүн суралцахад асар их техник эдийн засгийн бааз хэрэгтэй. Үүнд мөнгө бүүр хэрэгтэй. БҮр асар их мөнгө. би чхүртэл мөнгөний шалтгаанаас болж цаашид суралцаж чадахгүй байна. Энэгүйгээр самбар шохойгоор аргалж байгаа бол хулхи сургалт л болж таарна. Ингэхээр сургууль нь өөрөө худлаа луйврийн хулхи болоод байгаам. Энэ бол эрэлтээсээ хэд дахин ихэссэн боловсон хүчин зах зээл дээр нийлүүлэгдэж байна гэсэн үг. 1000 хүнтэй суурин газарт 10000ш талх нийлүүлээд байвал юу болох билээ. яг л үүн шиг ло боловсон хүчний бодлого явагдаж байна. энэ 10000-с 9000 нь өөр ажил хайна. өөр мэргэжилийн тэрийг мэдэхгүй чадахгүй учраас ажлын байран дээрээ гологдоно. Ер нь иймэрхүү байдлаар хийсэн сонголт нь тухайн хүнийг нийгэмд хэн ч биш болгож орхиод байгаам. Ер нь тэгээд миний бодлоор боловсрол гэдэг бол тухайн орчныхоо талаар зөв системтэй мэдлэгтэй өөрийн гэсэн үзэл бодолтой болоод гарахыг л хэлээд байгаам болов уу. яагаад нар манддаг салхи яагаад үүсдэг зэрэг наад захын байгалийн ойлголтоос эхлээд хүний нийгэм гэдэг чинь юу юм, нийгэмд өөрөө ямар байр суурьтай байх ёстой юм гэхчилэн явсаар зөв боловсон хооллох хүнтэй харьцах харьцаа хүртэл багтах байх. Хүн хүний нийгэмдээ хүн болдог учраас мэдээж ямар нэгэн хэмжээгээр боловсрол авч таарна. Боловсролыг мэргэжилээр ялгаж ойлгох хэрэгтэй. гарын уртай учраас тэр сийлбэр сайн хийдэг бол тэр боловсрол биш боловч боловсролтой сийлбэрчин болчихвол түүнээс нандин урлаг төрч магадгүй. Маш сайн хагалгаа хийдэг эмч байлаа гэж бодоход боловсрол гэхээсээ илүүтэй мэргэжил болов уу. Дээр үед нийгмийн язгууртан гаралтай хэсэг өндөр боловсролтой байсан. Тийм бололцоо бодит шаардлага нь ч байсан. ХХ зуунаас хүн төрөлхтөн хөгжлийн цоо шинэ эрэмбэд гарч ирсэн . Нийгмийн гарал давхаргаас үл шалтгаалаад хэн хүнд өндөр боловсролтой болох бололцоо нээгдсэн байна. Хүний нийгэмд хөдөлмөрийн хуваарь гэж нэг юм бий. Иймээс хүн болгон ямар нэг мэргэжил эзэмшдэг, үүнээс гадна бүх нийтэд ямар нэг хэмжээгээр боловсрол олгодог тогтоц бий болжээ. Үүнийг бид ерөнхий боловсрол нэрлээд байгаа шүү дээ. Хими математик физик гээд ерөнхийдөө хүний эргэн тойрон дахь ертөнцийн тухай анхдагч түвшингийн хэмжээний боловсролыг дунд сургуулиас авч байгаа. Сэтгүүлч хүнд математик нэг их хэрэг болохгүй байж магад. гэхдээ дэлхий дээр амьдарч байгаа 7 тэр бум хүн бүгдээрээ язгуур гаргах, Ньютоны хууль молекулийн тухай мэдлэгтэй байх хэрэгтэй. Эрин зуун ингэж шаардаж байна. Өндөр боловсрол гэдэг бол нийгэм дотор байдаг оюунлаг хүмүүст илүү хамааралтай юм болов уу. Дээд сургууль ч өндөр боловсрол олгож чадахгүй. Дээд сургууль голдуу мэргэжил олгодог, энэ нь нарийсахаараа мэргэшил болгож бйана. Харин нарийн тодорхой юманд мэргэшсэн дээр нь өндөр боловсролтой бол нийгэмд амьдрахад илүү дөхөм байх юм болов уу. Яг төдөн балл оноо авахаараа өндөр боловсролтойд тооцогдоно гэсэн нарийн хэмжүүр зааг байхгүй. Боловсрол нь системтэй мэдлэг олсон хүнд өөрөөс нь хамаарч буй болон тогтоно. Ямар мэргэжил эзэмшнээс үл хамааран хөгжмийн, бүжгийн, түүхийн, киноны, тооны хэлний тухай анхны ойлголтыг хүрээлэн буй орчин нийгэм тань таниас өдөр тутам нэхэн шаардаж байна. Эдгээр шаардлагыг биелүүлэх хэмжээний хүн та мөн үү. Харин нийгмийн цөөхөн хэсэг нь ийм өндөр боловсролтой болдог учир төрөлхийн авьяас гээч юмнаас бас л хамааралтай. Ер нь бурхан шудрага болохоос тэгш биш. Энэ хорвоогийн хүний хагас нь эмэгтэй. Эйнштэн, Ньютоныг зуун жилд нэг илгээдэг. Олонхи хүнд өөрт таалагдахгүй гоо сайхан царай зүсийг хайрласан байдаг. харин ерөнхий боловсол бол өнөөгийн эринд хүн болгоноос шаардах л ёстой зүйл. Манайд өндөр боловсролын талаар ярихаа больё гэхэд ерөнхий боловсролын түвшин ямар байгааг телевизийн АХА нэвтрүүлэг тодорхой харуулдаг. Хүн болгон чадвартай чадалтай болохыг хүсдэг. Энэ хүслээ л биелүүлээсэй. Бид бүхэн мэдлэг боловсрол чадвараар дутуу нэгнээ цааш нь түлхэх биш түүнд зөвлөн сургаж татаж авч цаашид хөгжиж дэвжихэд тусалдаг болоосой. Энэ бол бидний хүн төрөлхтнихөө өмнө хүлээсэн үүрэг гэж ойлгож явдаг болоосой. Хүн төрөлхтөн өөрийн хувь заяагаа гартаа атгаж төрсөн байдаг болохоос биш хэн нэгэнд ламын хэлсэн үгээр байдаггүй юм. Бидний мэдэж байгаа зүйл хязгаартай харин мэдэхгүй зүйл хязгааргүй байдаг. Тиймээ бид хөх толботой төрсөн хийморлог золбоолог монголчууд. Төв азийн зүрхэнд цохилох эрч хүч, Хүчирхэг монголыг хамтдаа бүтээцгээе залуусаа.

долларыг халья.

2009-01-23T11:20:00.004+08:00

Заик тэгэхээр нөгөө айхтар дэлхийн эдийн засгийн хямрал гэдэг чинь хамаг монгол хатан туул элэг зүрхнээсээ хайртай эх оронд чинь үр дүн нөлөөгөө өгч эхлээд байгаа нь ил болчихлоо. С.Баяр, Н.Энхбаяр нарт л мэдэгдэхгүй байгаа байх. Ер нь гадаад дотоод төлбөр тооцоог ноён ам доллараар гүйлгээ хийж байна гэдэг бол өнөөгийн энэ өдрөөс өдөрт өсөн нэмэгдэж байгаа долларын ханшын өөрчлөлтөөс болоод бараа бүтээгдэхүүний үнэ буурна гэдэг ч бас ёстой нөгө сайхан үлгэр гээч нь болж байх шиг байна.Үлгэр цаашдаа ч үргэлжинэ. Долларын ханшийн өөрчлөлт гэнэтийн өсөлтөөс шалтгаалаад бинзен шатахуун, ууж идэх өмсөж зүүхээс эхлүүлээд л бүхий л зүйлийн үнэ нэмэгдэх болчихоод байна. Дэлхийн зах зээл дээр хямдарч байгаа нефть шатах тослох материалын үнэ буураад байхад монголд буурхгүй байна гээд үглээд байгаа нөхдүүдэд наад нефтээ бөгсөндөө чих гэж хэлэх л үлдээд байх шиг байна. Зарим эдийн засагч нар үүнийг тооцож үзээд л яримаар юм. Фенг шү С.Ганбаатар гэдэг дундуукийн ярилцлагыг өчигдөр Монгол телевизээр харлаа. Г.Занданшатар гишүүн түүнээс хамаагүй бодитой зүйл ярьж байна лээ. Энгийн жишээ авья. / Монголд үйл ажиллагаа явуулж байгаа дундаж компани./ 8- сард 1 ам доллар 1147 төгрөг байхад 200.000 ам доллараар гадаадаас бараа бүтээгдэхүүн татан авалт хийж үйл ажиллагаа явуулж байгаа байгууллага аж ахуйн нэгж тухайн үед монгол төгрөгөөр 229400000 төгрөг төлж байсан байна. харин өнөөдрийн байдлаар 1445 байгаа үед 289000000 төгрөгөөр дээрхи урьд өмнө авч байсан бараа бүтээгдэхүүнээ татан авалт хийхээр болж таарч байна. зөрүү нь 59600000 төгрөг. Аймшигтай. Энэ ханшийн зөрүүнээс болж зүгээр л салхинд хийсгэж байгаа 59600000 төгрөгийг мэдээж таны худалдаж авч байгаа бараа бүтээгдэхүүн тус бүрийн нэгж үнэн дээр нэмж алдагдлаа нөхөх болно. хэн ч гэсэн зүгээр субботник хийгээд байхыг хүсэхгүй шүү дээ. Ямар СОЦ нийгэмд амьдарч байгаа биш. Ажилчид албан хаагчдийн нийгмийн даатгал татвар, урсгал зардал, үйл ажиллагааны зардал гэх зэрэг байгууллага тус бүрт байдаг бүхий л зүйл нэмэгдээд л байх болно. Өчигдөрийн байдлаар Голомт банкны нэг салбарт 1,250,000 ам доллар худалдан авах захиалга орж ирсэнээс зөвхөн 25.000 ам доллар л шийдэгдсэн. Хаа сайгүй доллар хомсдолын байдалтай болчихсон. Манайхан бүгдээрээ дотоод төлбөр тооцоон дээр аль болох доллараас ангижарч төгрөгөөр гүйлгээ хийдэг болмоор байна. Би хүртэл дөнгөж сая бүх харилцдаг байгууллагууд руугаа төгрөгөөр төлбөр тооцоогоо хийдэг больё гэсэн албан бичиг бичээд илгээчихлээ. Төгрөгөөр төлбөр тооцоо хийснээр ямар давуу талтай юм бэ гэж үү. Тэгвэл би тайлбарлаад өгье. 1. Ноён долларын дотоодын зах зээл дээрхи нийлүүлэлт нэмэгдэх болно. Эрэлт нийлүүлэлтээсээ хамаарч аливаа зүйлийн үнэ зах зээл тогтож байдаг учраас ханш нь буурна. 2. Их эзэн Чингис, эрэмгий баатар Сүхбаатарын зурагтай мөнгөн дэвсгэрт ханш нь чангарч бидний худалдан авах чадвар нэмэгдэнэ. 3. Бүүр хамгийн сайн үр дагавар нь бол мэдээж долларын ханшийн бууралтаас шалтгаалж таны бидний хэрэглэдэг шатахуун, идэж уух зүйлийн үнэ хүртэл буурна шүү дээ. Харин надад багаар бодоход 200.000.000 сая төгрөг байсан бол энэ хямралыг далимдуулаад сайхан хөрөнгө босгож байхгүй юу. Одоо ч зээлэх хүн байхгүй биз дээ. Ө.ШИЖИР

Бодол... Магадгүй чиний тухай

2009-01-22T09:22:00.007+08:00

дза юу байцгаана андуудаа... Он гарсанаар хамгийн анхныхаа бичлэгийг хийж байна. бичье гэж бодож санаж явж байгаад ажил дээрээ очоод зууралдсаар байтал орой болчих юм. гэрт очоод сайхан амармаар байдаг. ер нь тэгээд их л ачаалалтай ажиллах юм өөө... ойрдоо нэг 2,3 н шинэ төсөл хэрэгжүүлчих гээд үзээд байна. Цаад гадаад талын хамтрагчаас их зүйл хамаараад байдаг.Үүнийг нэг бүтээчихээд эргээд харахад ч сайхан даа. ер нь бол би өөрийн хийж бүтээсэн зүйлээ эргэн харж түүгээрээ өөрөөрөө бахархах сэтгэлтэй байх дуртай. Хорин нэгэн настай мөртлөө 2хон хуудас намтартай байвал утгагүй биз дээ. энэ амьдралын утга учрыг ойлгоогүй, өөрийн ирээдүйн зорилгыг тодорхойлж чадаагүй нөхдүүд л тийм байдаг байх гэж боддогийн. ер нь тэгээд ажиглаад байхад манай зарим залуучууд их залхуу болж. Худал үнэн их сургууль төгссөн дипломтой.Тэгээд тэрийг гартаа авчихаарай сургууль төгссөний баяр гэж 9 сар болтол шоудана.Ажилчин ангид шилжээд хөдөлмөр эрхлье гэхээр олдож байгаа ажлын байраа голно. Ийм ажил хийх гэж би их сургууль төгссөн юм уу гэж дотроо бардамнана, уурлана. ажил олдохгүй болохоор ахиад мэргэжил дээшлүүлэх нэрээр хэдэн жил суралцана даа.Тэр хооронд хөөрхий эцэг эхийн мөнгө их бага хэмжээгээр урсаад л байна. Тэгээд төгсөөд ахиад л ажил хайна. Олдсон ажлын байраа голно. ийм ажил хийх гэж би дээд боловсрол эзэмшсэн юм уу гэж уурлана. дотроо ажил олгогчыг хараана. Намайг доромжилж байна гэх мэтийн зйүл ярина. Хөдөлмөрлөөд зүтгээд гараад ирсэн үе тэнгийн найзууддаа атаархана. элдвээр муу хэлнэ. Эмэгтэй бол тэрэнтэй унтаж хэвтэж байж дээшээ гарч ирсэн бөгсөө худалддаг янхан гэнэ. Эрэгтэй бол ялих ялихгуй шалтгаан хэлнэ. Тэгээд эцсийн эцэст хоосон толгойтой хонгио өвчтэй их сургууль төгссөн нэртэй залуу болно. Бүгд л нэг оффисст суухийн донтон, хүн захиран тушаах хоббитой нөхдүүд болоод төгсдөг юм шиг байгаам. Одоо Хөдөлмөрийн зах зээл диплом биш чадвар борлогддог болсон үе. Сая манайх би инженер авах гээд зар өглөө. сарын 500.000 цалинтай гэж. тэгсэн зэгсэн сайн боловсролтой залуучууд ирдэггүй. Сүүлдээ би бодлоо. үүний учир шалтгаан нь хувь хүндээ байна уу дээд боловсрол олгож байгаа их дээд сургууль даа байна уу гэж. Учрыг нь олох гэж явсан ч үгүй. тэгэс гээд орхичихсон. Нийт хүн амын 5 хувь нь аливаа нийгмийг чирж нуруун дээрээ үрч явдаг. Үүн шиг дээр дурдсан залуучууд шиг бүхнийг болгоно бүтээнэ хийж хэрэгжүүлнэ, сайхан ирээдүй баталгаатай амьдралыг босгоно гээд зүтгэж хөдөлмөрлөж яваа найз нөхдөөрөө би бахархдаг.Тэд өнөөдөр асуудлийн өмнө өвдөг сөрөхч суугаад ар гэр, эцэг эхээсээ тусламж гуйдаггүй гарах гарц шийдэх арга замыг гайхамшигтай олж өөрсдийн ажил төрөлдөө тусгаж авч явдаг. Би тэднээрээ бахархдаг. Ө.ШИЖИР

Дурсамж

2008-12-21T23:09:00.007+08:00

та бүхэнд ирж буй шинэ оны мэндийг хүргье гэж...ер нь гэхдээ шинэ жил болно, шинэ жилийн баяр тэмдэглэнэ гэж байгууллагууд, хувь хүн иргэд хамаг байдгаа шавхаж баярлах хэрэггүй юм байгаам шд... сая манай хамтрагч ЧЕХ нөхдүүд ирчихээд Монголчууд биднийг гайхаад л явж байна... ямар үрэлгэн зарлага ихтэй тэмдэглэдэг юм гэж...

Ер нь би аль багаасаа аливаа баяр наадам, зугаа цэнгэл таатай ханддаггүй байсан...учир нь би иймэрхүү зүйлд оролцодоггүй байсан. шалтгаантай байсан болохоор л тэр

4-н ангийн шинэ жилээр манай ангийнхан нийлнэ гээд нэг хэсэг юм болов. хүүхэд бүр гэрээсээ хоол хийж ирнэ бас ширээ засах зүйлтэй ирэх ёстой гэж ангийн багш үүрэгдэв. иймэрхүү л мөнгөний асуудал болохоор би гэж хүн үргэлж багшид нэрээрээ дуудуулж хэзээ авчирч өгөх вэ гэж загнуулдаг байж билээ. за тэгээд надаас бусдын хүлээж байсан шинэ жил боллоо. би очсонгүй ямар хоосон оччихоод бусдын авчирсан зүйлээс буудад байлтай нь биш. бас болоогүй гоёлынн хувцас байхгүй. нэг нөхөөстэй жинсэн өмдөө би гэдэг хүн чинь 3 жил гаран өмссөн юм чинь.очвол бас бусдыгаа хүндэтгээд гангалах ёстой бйасан байх.ээж минь үр хүүхдийнхээ ирээдүйн сайн сайхны төлөө харийн орныг зориод явчихсан. биднийхээ төлөө өөрийн залуу нас, бие сэтгэлийг золиослон байж явсан баатар. хичээлээ тараад шинэ жилийн үеэр зах дээр ширхэгийн чихэр модон чихэр гээд л зарж зогсдог байлаа. зун нь гоо сайхны бараа хүртэл зарж үзэж байж билээ. хичээлээ тараад зах гарна гэртээ хариад хичээлээ хийнэ. манайх ядаж байхад одоогийн дамбадаржаагийн шинэ эцэсийн цаана. гэрээсээ 58-р сургууль руу 3 км гаран өглөө бүр, орой болгон алхаж харьдаг хүйтэн хөлсний хашаа байранд хонодог өглөө дүүгээ эгчийгээ сэрээнэ үдэш дүүгийнхээ хичээлийг хийлгэнэ. үргэлж гурилтай шөл хийж иднэ. хамгийн хямдхан нь мах гурил хоёр л байлаа. сургуулийн хажуу талын гөөхийний цехээс түлэгдсэн муу гөөхий хямдхан авчих юм бол гэртээ харьж байгаад эгч дүү нартайгаа хувааж иднэ. ганц цагаан самар авахаараа хүртэл чиний 5 миний тав гээд хуваадаг бйаж дээ.тухайн үед тэрнээс илүү амттай юм иддэггүй байж. тийм болоод ч тэрүү би хоол голдог хүнийг хамгийн ихээр үзэж чаддаггүй.эгч дүү бид хэд гэр бүлээрээ нэг сургуульд сурна. бүгдээрээ гавлууд гэж бас хочлуулаастай.тэр үед хүн болгон дээрэлхэж онгирдог байж дээ. би толгойгоо хүртэл хаглуулж байлаа тэр үед намайг гээд ирээд хамгаалчих хүн байгаагүй болохоор ийм амьдарч байгаадаа гомдож байж билээ.үргэлж комиссын хувцас өмсөнө. эжий минь шинэ хувцас явуулахаар хааяа л өмсдөг. одоо ч явуулсан хувцаснууд нь надад хадгалаастай л байдаг. тухайн үед намайг дээрэлхэж доромжилж байсан нөхдүүдийн хажууд би байр суурьтай өөрийн хийж бүтээсэн зүйлтэй түүгээрээ бахархах сэтгэлтэй энийг би хийсэн юм шүү гэж хэлэх зүйлтэй болж. 8-төгсөөд их л том хүн болчихсон юм шиг санагдаж байж билээ. 10 төгссөн чинь амьдрал зохиогоод явчихмаар ч юм шиг. 10 төгсөөд конкурсанд орох гэсэн чинь би 16 нас хүрээгүй. иргэний үнэмлэхгүй болохоор шалгалт өгөх гэж нэг хэсэг асуудал болов. СЭЗДС-бараг улаан шугамны ард жагсчихав... хахуулийн хүүхдүүдийг хамгийн ихээр үзэн ядав. ШУТИС-н элсэх шалгалтанд 22т бичигдэж нэг юм сургуультай болох шив. Их сургуульд ороод би энэ бух зовлонгоо хунд мэдэгдүүлэхгүй гэж их худал хэлж, өөрийгөө баян айлын эрх жаал мэтээр ойлгуулж явдаг байж дээ. 10-н жилд байхдаа их даруухан бараг зожигдуу зантай байсан хүүхэд их сургуульд тэс өөр хүн болж билээ. би заримдаа хүртэл өөрийгөө гайхдаг байсан. заза энэ хүрээд өндөрлөлөө дараа нь би өөрийн баатрынхаа талаар бичнээ. эцэст нь хэлэхэд хөрөнгөтэй мөнгөтэй хүч чадалтай болсон байхад хүн бүхэн чиний өмнө өвдөг сөхрөнө. би өнгөрсөнөө биш ирээдүйгээ харах дуртай. энэ бол зүгээр дурсамж. хүн хэн байгаад хэн болсноо мартаж болохгүй

нүүчих үү

2008-10-09T11:15:00.005+08:00

Хан-уул дүүрэгт МАХН-с нийслэлийн ИТХ-д нэр дэвшиж байгаа хэдэн нөхдүүд өрх бүрт 30 сая төгрөг өгөх юм гэнэ. хэрэв та хан-уул дүүргийн иргэн бол гэрт чинь тийм толгойтой гарчигласан сурталчилгааны сонин орж ирсэн болов уу... үгүй бол та энхтайвны гүүр даваад яваад нэг үзээрэй. хаа сайгүй өрх бүрт гучин сая гэсэн сурталчилгааны самбар тааралдах болно. инээдэм, эмгэнэл, харуусал, харамсалын аль болох учиртайг мэдэх юм алга. Инээдэм:Гаргалгаа их инээдэмтэй ичмээр санагдаад байгаа юм. бүхэл бүхэл улаанбаатар хотын нэг дүүргийг удирдаж байгаа одоогийн засаг даргын амнаас нь би ийм гаргалгаа сонслоо. Дөрвөн хүнтэй нэг айлын өрхийн орлогыг хамгийн энгийнээр тооцож үзье. Эхнэр нөхөр хоёр одоогийн дундаж цалин буюу 250 мянган төгрөгийн цалин авдаг гэж тооцвол жилдээ энэ айл өнөөдөр 6 сая төгрөгийн бодит орлоготой байна. МАХН-ын мөрийн хөтөлбөрт өрхийн орлогыг гурав дахин нэмэгдүүлнэ гэсэн заалт бий. Энэ заалтын дагуу ирэх дөрвөн жилд тухайн айлын орлого 18 сая төгрөг болж нэмэгдэж байна. МАХН-аас УИХ-ын сонгуульд дэвшүүлсэн мөрийн хөтөлбөрийн дагуу “Эх орны хишиг 1.5 сая төгрөг”-ийг ирэх дөрвөн жилд иргэддээ олгоно. Энэ ажлыг орон нутгийн өөрөө удирдах байгууллага хэрэгжүүлнэ. Дөрвөн ам бүлтэй айлд жилд 6 сая төгрөгийн “Эх орны хишиг” ноогдох учиртай. Үүнээс үзэхэд МАХН сонгуульд ялснаар дараагийн дөрвөн жилд дөрвөн ам бүлтэй нэг айлын дундаж орлого хамгийн багаар тооцоход 24 сая төгрөг болох бодит тооцоо гарч байна. Хэрвээ өнөөдрийн дундаж цалинг 350 мянган төгрөгөөр тооцвол 31 сая төгрөг болж байна. Мөн өрхийн гишүүдийн тоог өсгөж тооцвол өрхийн орлого 30 сая төгрөгөөс хол давсан дүнд хүрэхээр байна. хэхэ. өрхийн гишүүдийн тоог өсгөж тооцвол. хаанаасаа манай гэр нэг хүн нэмж тооцох гээд байгаа юм. өрхийн ажил хийдэг хүний сарын цалинг нь 12-сард үржүүлнэ ч гэх шиг. энэ чинь хүмүүсийн өөрсдийн ариун цагаан хөдөлмөрөөрөө зүтгэж байж үр шимээ хүртэж байгаа зүйл болохоос ямар зүгээр авч байгаа зүйл юм уу... монгол хэлэнд их муу юм шиг байгаа юм. монгол хэлний тайлбар номноос олгоно гэсэн үгийг олоод нэг харчихаасай билээ. эмгэнэл Нийслэлийн яагаад заавал зөвхөн хан-уул дүүрэгт гэж. тоо бодож чаддаг бол энэ нь жилийн 651 тэрбум төгрөг болчихоод байгаа юм. зөвхөн хан-уул дүүргийн өрхүүд бусад дүүрэг, хөдөө орон нутгийн ард иргэдийг яаж байгаа юм. МУ-н үндсэн хуулинд яс үндэс, угсаа гарал, оршин сууж байгаа газраараа ялгаварлан гадуурхагдаж болно гэж заагаагүй байдаг шиг санагдах юм. үнэхээр олгоно гэж хэлсэндээ хүрвэл хан-уул дүүрэгт бүх хүн амьдрах байх. одоогийн байгаа 34% -н инфляцийг зохицуулж чадахгүй байхад чинь дахианд нэг иймэрхүү усан тэнэгүүд гарч ирж л байдаг. Санаачилсан хүн нь одоогийн Хан-уулийн засаг дарга Занданбат гэж байгаа. манай нийслэл хотын нэг дүүргийг ийм усан тэнэг удирдаж байна гэж үү.итгэхэд ч бэрх юм. ийм зүйл сэдэж суудаг, бодож гаргадаг, ярьж байгаа хүмүүсийг нийслэл хотын минь удирдлагад байгаа гэж бодохоор эмгэнэлтэй юм. урьд нь 4-н жил засагбарьж байхдаа хог утаагаа арилгаж хотоо цэвэрхэн болгож байхгүй яасын. гэнэт ухаарсан хүмүүс шиг хоггүй болгоно утаагүй болгоно ч гэх шиг. баянгол дззрэгт хувьсгалт намаас баянмөнх нэг дундуук бас байнаа. баянголын хот тохижилтын газрын дарга нь юм гэсэн. уриа нь хоггүй болгоно. миний мэдэхийн хамгийн их хогтой замбараагүй дүүрэг. хот тохижолтын газрын дарга юм бол хийж байхгүй яасан юм. дандаа худлаа гарууд за тэгээд тэр дүүргийн засаг даргын санаагаар бол Хан-уул дүүргийнхэн дутагдах гачигдах зүйлгүй сайхан баян болж амьдрах юм байхаа. ерөөл бат оршиг ээ... сайхан амьдралыг санааширч суухаар саналаа худалдаж санаснаа гүйцээ

Зүрхэндээ хайрын үрийг ургуулья

2008-10-02T09:50:00.003+08:00

ЭРГЭН САНАХ ЦЭЦЭРЛЭГ Сүүдэрт нь суумаар л баймаар,салхи салхилахад ээж минь хацрыг минь илэх шиг санагддаг, навчис сэрчигнэх намуухан чимээнд би тайтгаралыг мэдрэх шиг болдог. Хүү нь таньдаа зориулан тарьсан модоо харах бүрдээ тантайгаа зүрхээрээ уулздаг ХОСУУДЫН ХАЙРЫН ЦЭЦЭРЛЭГ Энэ бол бид хоёрын хайрын минь баталгаа, бэлгэдэл маань юм. Одоо бид хоёр хүүхдүүдтэйгээ ирж байна. Анх суулгаж байхдаа бид хичнээн жаргалтай байлаа. Одоо ч аз жаргалтай хэвээр НӨХӨРЛӨЛ – ХҮНДЭТГЭЛИЙН ЦЭЦЭРЛЭГ Бид тэр үед компаниа байгуулчихаад хичнээн их баяртай байсан гээч. Бидний амжилтыг энэ цэцэрлэг илэрхийлдэг. 10000 ам долларын орлого бүрт нэг мод суулгадаг байлаа. Өнөөдөр бид нэг сая дахь долларынхаа ашгийг хийчихээд байна. Бидний амжилтын түүхийг энэхүү төгөл харуулах буйзаа. ЭХ ОРОНДОО ЗОРИУЛАХ САЙХАН СЭТГЭЛИЙН ЦЭЦЭРЛЭГ Дэлхийн хаана ч явсан миний зүрх сэтгэл энэхүү цэцэрлэгт байх мододтой хамт ургаж байдаг. Энд миний биений нэг хэсэг минь байдаг. “Эх оронд минь миний тарьсан модод бий” хэмээхэд бахархалын харц мэдрэгддэг. Модод дээрээ очихоор хайрын диваажинд ирсэн мэт болдог. ХАЙР ҮЛГЭЛЖ ЗҮРХЭНД ОРШДОГ

...

2008-09-24T16:23:00.008+08:00

Өгөх нэр олдохгүй болохоороо ингээд 3-н цэг тавьчихлаа ойлгоно биз.Блог блог блог. Энэ төрөл сүүлийн үед Монголд гэлтгүй дэлхий нийтэд ихээхэн хүчээ авч байгаа бололтой. Саяханы нэг сонин дээр Сэтгүүл зүй блогчидоор дутах болоогүй гэсэн гарчигтай нийтлэл ухаантай юм байхыг олж уншчихаад сэтгүүлчидын орон зай хумигдаж байгаа юм болов уу гэж бодогдсон юм. Одооноос бараг нэг жилийн өмнө би энэхүү блогийг нээж байсан юм байна. ингээд бодохоор би их залхуу нөхөр байна л даа хэхэ. Жилд 2-3хон бичлэг үйлддэг. зарим нөхдийг харахаар бараг өдөр болгон бичдэг юм уу гэмээр. Өдрийн тэмдэглэл болгочихсон явж байхын (хэхэ) тэгээд саяхан GLF - н Жадамбаа-н блогыг уншиж байгаад ахин сэргээж бичих хүсэл төрсөн гэхүү дээ. Хүн ер нь өөрийн блогоороо өөрийн гэсэн дотоод сэтгэлийн илэрхийллийг гаргаж тавьж танилцуулж байдаг юм болов уу гэж бодов. Энэ байгаа хуучны 3-н билэг маань их л дээр үеийн бичлэгүүд байна. Миний бичсэн бодол, эргэцүүлэл нийтлэл, миний санахад 2-н сонин дээр хэвлэгдэн гарч байсан шиг санаж байна. Энэ мөчөөс эхлэн блог чамайг би ганцааранг чинь орхихгүй байхаар шийдвэрлэлээ. Миний л гэх энэ бяцхан ертөнцтой товчхон танилцах гэж байна. Надад хэлж ойлгуулах гэсэн, алдаа дутагдлыг минь коммент болгон бичиж байгаарай гэж хүсье. Энэ зүйлийг яаж тохируулдагыг мэдэж байгаа бол хэлж өгч туслаарай 1. Бичвэрүүд маань уртаас урт болоод байх юм. эхний хэсэг нь харагддаг үлдсэн хэсэгт дэлгэрэнгүй гэж орохоор байдаг яаж болгох вэ

Их хядлага хэзээ төгсөх вэ

2007-12-02T20:38:00.003+08:00

1937 ОНЫ 9-Р САРЫН 10 Энэ хар өдрийг өнөөдөр улс төрийн хилс хэрэгт хэлмэгдэгсдийн дурсгалыг хундэтгэж гашуудах өдөр байх болно Улс төрийн тоталитор-коммунист дэглэмийг үзэл бодлоо болгосон нэг намийн тогтолцооны мөн чанарын илэрхийлэл, үр дагавар нь Монголд өрнөсөн улс төрийн Их баривчилгаа нэрийн тэр үеийн монголын сор болсон гайхамшигт сэхээтнүүдийг баривчилан шийтгэж дийлэнхийг нь буудан алсан их хядлагын оргил үе билээ. МАХН дангаар төр барьсан 70 жилийн хугацаанд улс эх орныхоо шилдэг сэхээтнүүд, улс төр нийгмийн зүтгэлтэнүүд, үндэстний хөрөнгөтнүүд, үндэстний үзэлтнүүд, соёл боловсролын ажилтнууд, энгийн номхон ард иргэд нийтдээ 36000 хүн их хядлагын золиос болжээ. Зохиолч эрдэмтдийн бүтээлийг хориглон шатааж түүх соёлын үнэт дурсгал болсон 700 гаруй сүм хийд коммунист хийрхлийн золиос болж байв. Олноор нь хомроглон хядсан урт удаан хугацаанд 36000 гаруй хүн баривчлагдан шийтгүүлсэнээс 27720 хүн нь буудуулж алтан амиа алджээ. Энэхүү их хядлагад Монголын насанд хүрсэн эрэгтэйчүүдийн 10,9%, нийт ард түмний 5%-нь өртжээ. Нэг үгээр хэлбэл 20 хүн тутмын нэг нь, 10 эрэгтэй хүн тутмын нэг нь зохиомол хэргийн золиос болж цуст яргалал алан хядлагын амьд бай болсон байна. Үүнийг гадаад хэлээр ГЕНОЦИТ гэнэ. Энэ нь үр үндэсээр нь хүйс тэмтрэнэ гэсэн утгатай үг. Нөгөө талаас хэлмэгдүүлэлт гэж зөөлнөөр нэрлэсэн энэхүү их хядлага нь 1937 оын 9 сарын 10нд эхэлсэн юм биш. Өч төчнөөн мянган лам хядаж байх явцдаа чухам энэ өдөр Монголын төрийн удирдагч нарыг бөөнөөр нь хомроглон баривчилсан. Өөрөөр хэлбэл Монголд өрнөсөн их хядлага ид дундаа орж байсан хэрэг. Хядлага нь 1921 оны эцсээр “Саж ламын хэрэг” гэгч нэрээр эхэлсэн юм. Нэг үгээр хэлбэл 2007 оны 9 сарын 10-н бол МАХН-ын хувьд их хядлагыг амжилттайгаар эхлүүлсэний 70 жилийн яруу алдарт баяр, Монголын ард түмний төрөл төрөгсөдөө дурсан санаж эмгэнэн гашуудах өдөр билээ. Манай улсад улс төрийн хомроглон хороох их хядлага болсон нь гадаад болон дотоодын тодорхой хүчин зүйлтэй холбоотой. Гадаад хүчин зүйл: 1930 – аад эхнээс ЗХУКН намын зүгээс Монголын талаар явуулах бодлого илэрхий идэвхижижээ.Энэ үед Зөвлөлтийн нам төв хорооны дэргэд Монголын талаар асуудлыг байн байн хэлэлцэж тогтоол шийдвэр гаргадаг байв. ЗХУКН-ын Төв хорооны улс төрийн товчоогоор 1930-1939 онд Монголын асуудлыг 168 удаа хэлэлцсэн байна. ЗХУКН шууд заавар зөвлөмжээ МАХН-н төв хороо, улс төрийн товчоонд өгч байсан. Хувьсгалын эсэргүү, Японы тагнуул гэгдэх хэсэг хүмүүсийн нэрсийн жагсаалт авч ирсний дагуу 1937 оны 9 сарын 10ны шөнөөс баривчилгаа эхэлсэн. Дотоод хүчин зүйл: Улс төрийн их хядлаганд нөлөөлсөн дотоод хүчин зүйл нь ЗХУКН-н шууд хуулбар болох МАХН-ын Төв хороо, улс төрийн хороо байв. Харин гүйцэтгэгч нь МАХН-ын улс төрийн байгууллага болох ДХЯ болон НАХЯ байв. Уг цуст яргалал олноор алан хядах үйл ажиллагааг хууль ёсны болгох зорилгоор тусгай комиссоос сэжигтний амь насанд ноцтой хохирол учруулалгүйгээр эрүүдэн байцаахыг зөвшөөрсөн шийдвэр гаргажээ. Ингэснээр дотоод яамны гүйцэтгэх ажилтнууд өөрийн дураар харгис хэрцгий эрүү шүүлтээ хуулийн дагуу эрхлэх эрхтэй болсон байна. Хэргийг шүүх байгууллага тасалдаггүй харин МАХН-ын Бүрэн Эрхт Тусгай Комисс шийдэж байсан бөгөөд уг комиссын шийдвэрт давж заалдах эрх хохирогч нар байдаггүй байсан байна. МАХН-н улс төрийн байгууллага болох ДО яамыг хэмжээгүй бүрэн эрхт болгосон байна. Тухайн үеийн дотоодын тагнуулын мэдээлэгч нар нийт 50,000-д хүрч байжээ. Улс төрийн их хядлагыг 4 үе шатанд хуваан авч үздэг. I - Үе шат, /1922 – 1940/ Эхний үе шат Монголын хувьсгалыг ЗХУ-н загварт оруулахын тулд Монголын улс төрийн лидерүүдийг хэлмэгдүүлэлтэнд өртүүлжээ.Бодоо Данзан нарыг улс төрийн тавцангаас зайлуулж Коминтерний заавраар тайж угсаа, үндэстний хөрөнгөтөн, сэхээтэн лам нарын хөрөнгийг нийгэмчилж/10 сая төгрөгний үл хөдлөх хөрөнгө/ 1928-1932 онд Монголын эдийн засгийн гол баялаг малыг 6 саяаар хороов. ЗХУКН болон МАХНын бодлогыг эсэргүүцсэн хэмээн Ж.Лхүмбэ, П.Гэндэн, Г.Дэмид, Д.Лувсаншарав нарыг японыг түшиглэсэн хувьсгалын эсэргүү гэсэн хэд хэдэн хэргийг зохион байгуулж үр дүнд нь 26000 хүнийг хомроглон баривчилаж шийтгэсэнээр их хядлагын эхний үе шат эхэлсэн. Энэ үйл ажиллагааг гардан хийсэн МАХН-ынОнцгой бүрэн эрхт комисс 1937 оны 10 сард байгуулагдан 1939 оын 4сарын 22 хүртэл ажиллахдаа 50 удаа хуралдаж 25437 хүнийг шүүж 20099 хүнд цаазаар авах ял ноогдуулж байжээ. II – Үе шат /1940 – 1955/ Уг байгууллагын татан буулгасны дараа МАХН-ын Тусгай комиссыг байгуулснаар улс төрийн их хядлагын II үе шат эхэлжээ. Энэ комиссын гол үүрэг нь аймшигт цуст хядлагыг гардан хийсэн хүмүүсийн эсрэг чиглэсэн нь хэргийн гэрчийг устгаж түүхэн үнэнээс зайлсхийх гэсэн оролдлого байлаа. Энэ байгууллага тус хугацаанд 206 хүнийг шийтгэж ялласны ихэнхийнх нь хувь заяа ЗХУ-д шийдэгджээ. III – Үе шат /1956 – 1990/ Улс төрийн хэлмэгдүүлэлтийн III үе шат нь Монголын шинэ үеийн сэхээтнүүдийн эсрэг хандаж тэдний үндэс угсаа эх оронч үзлийг нь мохооход чиглэгдэж байв. 1962 онд Чингис хааны 800 жилийн ойш тэмдэглэлээ, үндсэрхэг үзэл гаргалааМарксизм-Ленинизмын жанжин шугамаас ухарлаа, МАХН-н суртал ухуулга бодлогыг эсргүүцлээ хэмээн Д.Төмөр-Очир, Ц.Лоохууз, Б.Сурмаажав Р.Чойном тэргүүтэй олон сэхээтнүүдийг үүнд хамруулжээ. Ийнхүү Монгол дахь их хядлага нь аажмар төрхөө өөрчилөн нам захиргааны арга хэмжээ авч шийтгэх, нэр төр, нандин чанарыг гутаах, үзэл бодлоор хавчин гадуурхаж нэр хоч өгөх зэргээр үргэлжилж байв. Энэхүү зохиолмол хэргүүдээ тулган хүлээлгэхэд тэднийг нойр хоолгүй байлган жижүүрлэн байцаах, зодох, айлган сүрдүүлэх, аргадах зэрэг хууль бус хүний ёсонд байж боломгүй аргуудыг өргөнөөр ашиглаж байв. Мөн хэргийг таслан шийтгэх ажилыг шүүх байгууллагаар оруулалгүй, прокурорын хяналтаас гадуур, сэжигтэнд биеэ өмгөөлөх боломжгүй болгожээ. Их хядлаганд өртөгсөдийн дийлэнхи нь лам нар байсан юм. Лам нар тулгасан хэрэг хүлээхдээ амархан, дуулгавартай хүлцэнгүй байсан нь хэрэг тулган хүлээлгэхэд амархан байжээ. IV – Үе шат /1990 оноос одоог хүртэл/ Түүх сөхвөл улс төрийн өндөр албан тушаалд томилогдох магадлал өндөртэй хүмүүс учир битүүлгээр амь насаа алдаж байсан тохиолдол олон байдаг байна. 1998 оны 10 сарын 2ны баасан гариг Өглөө нь МУ-г шадар сайд асан Ч.Пүрэвдорж гуай насан эцэслэсэн байсан тул УИХ-гишүүн,дэд бүтцийн сайд С.Зоригийг ЗГ-н шийдвэрээр талийгаачыг оршуулах комиссын даргаар томилжээ. Харин орой нь С.Зориг гэртээ бусдын гарт онц ноцтой маш хэрцгийгээр 16 удаа хутгалуулан алтан амиа алдсан юм. Хамгийн гол нь УИХ-ын гишүүн С.Зориг МУ-н ерөнхий сайдаар томилогдох нь нэгэнт тодорхой болчихсон үедээ бусдын гарт амь үрэгдсэн нь улс төрийн их хядлага үргэлжилж байгаагын нэг илрэл хэмээн үзэж байна. Түүнчлэн талийгаачийн ээж Доржпалам гуай хэргийн цорын ганц гэрч болох Б.Булганг буруутган хэлснээс удалгүй нас барсан байна. 1999 оны 10 сарын 28ны бямба гариг Тусгаар тогтнол эрх чөлөөний төлөө хамгийн их дуугарч байсан монголын ард түмний хайртай хүн Улсын Их Хурлын гишүүн О.Дашбалбар үл мэдэх зүйлд хордон нас барсан. Түүний онош нь элэгний дутагдал гэж гарсан байдаг ч хамаг шүд нь өмөрч унасныг яруу найрагч З.Дорж ярьдаг. Элэгний дутагдлаар хүний яс идэгдэж, арьс цоордоггүй болохоор энэ бол яахын аргагүй хор. 2001 оны 1 сарын 13ны ням гариг Олонхийн дээрэнгүй түрэмгийллийг ганцаараа сөрөн жогсож МАХН увайгүй бодлогыг тууштай эсэргүүцэгч Улсын Их Хурлын гишүүн, Эрдэнэт үйлдвэрийн ерөнхий захирал асан Ш.Отгонбилэг 2001 оны 9 сарын 29ны ням гариг Эрх мэдэл, албан тушаалын төлөөх увайгүй өрсөлдөөнийг эсэргүүцэн зогсож байсан Улсын Их хурлын дарга Л.Энэбиш 2006 оны 3 сарын 25 ны ням гариг Эх орон байгаль газар шорооныхоо төлөө тэмцэлд сонгогч олон түмнээ уриалан дуудаж байсан Улсын Их Хурлын гишүүн, Миний Монголын газар шороо хөдөлгөөний Тэргүүн О.Энхсайхан 2006 оны 11 сарын 12ны ням гариг Төрийн өмч, хувийн өмчийн холион бантанг олох гэж эрмэлзсэн Зуучлах товчооны дарга Д.Сүхбаатар Тэд бүгдээрээ шуугиан дуулианы эзэд байв. Тэдний үхлийн дараа олон хүн сэжиглэгдэн байцаагдаж, гүтгэгдэн доромжлогдсон болохоос биш гэм буруутныг олж тогтоож, шүүн хэлэлцэх асуудалд анхаарлаа хандуулахгүй байсаар өдийг хүргэлээ. Хамгийн харамсалтай нь талийгаач нарын эмнэлгийн дүгнэлтэнд өнөөх л нэг улигт үгийг дахин дахин бичнэ. “Цус харвалт, элэгний дутагдал,угаарт хордсон, осолд орсон” ингээд гүйцээ. Талийгаачид ямар нэгэн сэжигтэй нууц байдлаар хорвоогийн мөнх бусыг үзүүлдэг. Цаашид МАХН-н их хядлагын золиос хэн байхыг бид таашгүй. Дарангуйлалын тогтолцоо их хядлага геноцит аллагыг дагуулж ирсэн бол Ардчилсан хувьсгал цагаатлыг авчирсан билээ. ҮЙ ОЛНООР УСТГУУЛСАНЫГ САНАЖ ҮРГЭЛЖ ТА БУЯН ҮЛДЭЭРЭЙ!! ҮНЭН ДУТАЖ ХЭЛСЭГДСЭНИЙГ САНАЖ ҮРГЭЛЖ ТА СЭРЭМЖИЛЖ ЯВААРАЙ!! Ө.ШИЖИР

Сэтгэл түгшээсэн залуу нас

2007-12-02T20:18:00.001+08:00

Ид залуу насандаа амьдрах эрч хvчээр дvvрэн, мєрєєдєл хvсэл нь бадарсан vедээ хийх ажилгvй, олох орлогогvй цєхрєл гунигаар дvvрэн явна гэдэг юутай харамсалтай.

Статистик тоо баримтаас харвал манайд 180 орчим мянган 18-35 насны залуучууд ажилгvй явж байна. Энэ бол жижигхэн Монгол орны хувьд их тоо тєдийгvй нийгмийн бусад сєрєг vзэгдлийн шалтгаан нєхцєл болж байна. Бvтээхийн хvсэл бадарч яваа эрч хvчтэй насандаа гудамж метрлэн, тэдний єєрсдийнх нь хэлдэгээр лааз єшиглєж яваа залууст маань ямархуу зовлон бэрхшээл тохиолдож байдгийг vнэндээ бид бараг ярьдаггvй ээ. Эдгээр залуус маань социализмийн vед нийгэмдээ шударгаар хєдєлмєрлєснийхээ тєлєє хєрєнгє хуримтлал хураагаагvй малчид, сэхээтэн, ажилчдын vр сад агаад чухам vvнийх нь тєлєє эцэг эхээ буруушааж явдаг биз ээ.

Тvvнээс гадна эдийн засгийн шилжилтийн vе гэж голдуухан ярьдаг хувийн ємч бvрэлдэн тогтох эхний жилvvдэд одоо 18-40 настай байгаа залуучууд дєнгєж арван жилд сурч аанай л их бvтээн байгуулалтын эзэд болохоор бэлтгэгдэж байсан. Тэд нийгмийн баялгаас єєрєєр хэлбэл хувийн ємчтєн болох анхны хувиарлалт болон бизнесийн алтан боломжоос хоцрогсод юм.

Тэднийг ийнхvv амьдралд бэлтгэгдэж байх vед боловсрол єндєр тєлбєртэй болж, улсын ємч бvхэлдээ задран, асар олон хvнийг ажлын байраас нь чєлєєлж, нийгэм бvхэлдээ тэднийг хvлээн авахааргvй бужигнаан тэмцэл дунд оршиж байлаа. Хvнд амьдрах чадвар єгдєг нарийн мэрэгжлийн сургуулиуд тарж бутран, чанаргvй, нийгмийн хэрэгцээ шаардлагаас хэт давсан дээд болон их сургуулийн тоо тэнцвэрт байдлаасаа хол давах болов. Арга ядсан эх эцэг арав тєгссєн охид, хєвгvvддээ ажилгvйчvvдийн эгнээнд оруулахгvйн тулд мєнєєх л чанаргvй сургуулиудад сvvлчийн найдлага тавьсаар ирлээ. Гэвч их дээд сургууль тєгсєгчдийн 40 хvрэхгvй хувь нь ажлын байртай болж, дээд мэргэжлийн ажилгvйчvvдийн арми гэсэн шинэ нэр томъёо бий боллоо. Энэ армийнхан жирийн мэрэгжилгvй ажиллагсдаас ч хvнд байдалд байна. Тэд биеийн хvч шаардсан, бидний ярьж заншснаар хар ажил хийе гэхээр сураагvй, гуталчин, vсчин, худалдагч хийе гэхээр юуны тєлєє сурлаа гэсэн бодолдоо баригддаг, бас vе тэнгийнхнээсэ ичдэг.

Харин ажил олгогчид маань сvvлийн vед бараг даварч дээд мэргэжлийн цэвэрлэгч, угаагч, тогооч авна. Тэд єндєр, 25 наснаас хэтрээгvй, царай зvс сайтай гэж яг зах дээр худалдах гэж байгаа бараа шиг янз бvрийн шаардлага тавьсан зар єгєєд єчvvхэн бага цалин хєлс амалдаг болсон. Зальтай нэг нь эхний саруудад туршилтаар авна гээд хоёроос гурван сар хєлсгvй ажлуулаад ямар нэгэн шалтаг гарган халчихаад дараагийн хєлсгvй ажиллагсдийн эрэлд гардаг.

Засаг тєрийн зvгээс Мянганы зам, барилга, бvтээн байгуулалт зэрэг олон хvний хvч шаардсан ажлын байр гаргадаг ч голдуу хятадууд эсвэл хэл ам татлахгvйгээр нь боловсролгvй хар ажилчид авчихдаг. Ингээд л асар их хєрєнгєєр боловсорсон бvрэн дунд, дээд боловсролтой ажилгvйчvvд мєн л хоосон хоцордог.

Ялангуяа залуу хєвгvvд, эрчvvдийн хувьд байдал тун ч эмгэнэлтэй байна. Ид гэр бvлээ зохиох насандаа ажилгvй яваа залуус яаж орон гэр толгойлж vр хvvхэдтэй болох вэ? Тэднийг ажилд авах бараг цорын ганц эх vvсвэр нь хамгаалалтын албад байдаг гэлтэй. Гэвч хvч чадалтай, єндєр , тусгай бэлтгэгдсэн гэх шаардлагыг баргийн хvн давдаггvй.

Сvvлийн vед такси тvрээслэх гэдэг шинэ ажлын байрын эх vvсвэр гарч байгаа ч барьцааны 500 мянган тєгрєг тушаах євєрмєгц нєхцлийг нь хэрийн хvн давдаггvй гэх. Арга ядсан тэд хувийн жижиг бизнес эрхлэх талаар арга саам хайдаг ч гарааны санхvvжилт олддоггvй. Эсвэл барьцааны хєрєнгєгvй, эсвэл туршлага дутаж эрсдэл орох нь олонтаа. Ингээд л ажилгvйдлийн арми улам єтгєрч, ядуурал огтхонч буурдаггvй. Харин архидан согтуурал, хvнд гэмт хэрэг, танхайрал, дээрэм, хулгай єсдєг. Хэвлэл, сонины мэдээнээс харж байхад ихэнх гэмт хэрэг / бараг 80 хувь нь/ согтуугаар vйлдэгдэн иймэрхvv хэрэгт голдуу ажилгvй эрчvvд холбогдох болсон. Эмэгтэйчvvдийн хувьд дээрэм хулгай, хvнд гэмт хэрэгт холбогдох нь бага ч залилан, биеэ vнэлэх явдал бараг тэдэнд бvхэлдээ хамаарч байна.

Ажилгvйдлийг багасгах талаар тєрийн зvгээс олон арга хэмжээ авч байгаа гэх боловч vнэн хэрэгтээ нийгмийн ажилгvйдлийн тєвд байгаа залуучуудын талаар доривтой юу ч хийхгvй байна. Залуучуудыг гадаадад сургах, цагаач дадлагажуулагчаар явуулах зарим нэгэн арга хэмжээ авч байгаа ч жинхэнэ ажилгvй, амьдрах замаа хайж яваа, тєрєєсєє халамж анхаарал хvсч байгаад нь энэ ажил огтхон ч хvрдэггvй. Ажиллах хvчин гаргах эрх авсан цєєн баячуудын хялбархан мєнгє олох бизнес болон хувирч , ажилгvйчvvлд тус болох нь байтугай тэдний халаасны эцсийн мєнгийг шавхах нарийн арга болон хувирч байна. Явуулах тухай сураг шийдвэр гараагvй байхад бvртгэлийн мєнгє, хэлний сургалтын мєнгє гэхчлэн татаас , хувь аваад хэдэн сар жилээр горьдлого тєрvvлэн хvлээлгэсээр байдаг. Зарим нь шууд луйвар хийдэг. Ийм жишээ захаас аван бий. Энэ байдлаас цєхрєн итгэл найдвараа єдрєєс єдєрт алдаж байгаа залуус маань сэтгэлээ архи, шоугаар засч алсдаа ямар байсан хилийн чанад гарч ажиллана гэж хvлээсээр байдаг аж.

Тэдний хувьд эх орноо vнэлэх, хайрлах, хvндлэх сэтгэл нь энэ хэрээр нимгэрч, оюуны хоосролд автан, хэзээ ч засрахгvй залхуучуудын эгнээнд шилжиж хожмоо ажил олдлоо ч хийх чадваргvй болдог. Таван жилд сурсан их сургуулийн боловсрол нь гурван жилийн ажилгvйдэлд мартагдан, шинээр тєгссєн мэрэгжилтэнд байр сууриа тавьж єгєхєєс аргагvйд хvрнэ. Энэ бvхэн зєвхєн хувь хvнд тєдийгvй нийгэмд ч сєргєєр нєлєєлєн шилжилтийн гэж тодорхойлж байгаа зах зээлийн жилvvдэд олон мянган залуучуудын амьдрал "золиос" болон хувирч ядуурлын эгнээд мянга мянган охид хєвгvvд орснийг эрхбиш эрэгцvvлэн бодууштай. Ажилгvй болохоор тэдэнд нийгмийн даатгалд тєлєх ямарч орлого байхгvй учир євдсєн ч єндєр тєлбєр тєлж, хєгширсєн хойноо ч нийгмээс хувь хvртэх эрхгvй хоцорно.

Миний бодлоор тэднийг дvvрэг дээр орон тооны байцаагч бvртгэх тєдийхэн, хєдєлмєрийн албад ганц нэгээр нь ажлын байр олгосон нэр зvvсэн хэвээр байвал ажилгvйдэл, ядуурлыг ч огтхон багасгаж чадахгvй ээ. Чадахгvйгээр vл барам ажилгvйдлээ ч гvйцэд таньж мэдэхгvйд хvрнэ. Ядуурлыг эрс бууруулах Засгийн газрын тавьж байгаа зорилтыг хангах хамгийн ойр дот зам бол тэдний амьдарч байгаа газрыг, орон байрыг, єєрийнх нь тухай мэдээллийг бvрэн судалсан бvртгэлжvvлэлтийг хийж, хvнд нь таарсан ажил олгох, амьдрах чадвар суулгах тєрєл бvрийн сургалт зохион байгуулах, жижиг зээл олгох амьдралд итгэх итгэлийг нь буцаан олгох явдал юм. Харамсалтай нь бид биш гадаадынхан энэ ажлыг хэнээс илvv дотно сэтгэлээр зохион байгуулж, жинхэнэ ажилгvй хvнд хvрсэн vйлчилгээ vзvvлж чадаж байна.

Тухайлбал, Дэлхийн зєн хэмээх байгууллага амьдрах гэж ядаж яваа олон хvнд гар сунган тусалж чадсан билээ. Бид нийтээрээ ажилтай нь ажилгvйтэйгээ ядуу байх шалтгаан нь амьдарч ажилаж байгаагийнхээ нуруун дээр ажилгvйчvvд нь тарвалзаж олсон орлогыг нь хувааж байгаа явдал юм. Нэг ажилтай хvн дєрвєн ажилгvй хvнийг тэжээдэг гэх тоо баримт бий.

Зєвхєн монголд л ийм тєрєлсєг, ах дvvсэг холбоон дээр зах зээлийг тогтолцоог хєгжvvлж, ажилгvйдлийн армиа тэжээж байгаа нь ёстой л бидний улиг болтол ярьдаг бэлэнчлэх сэтгэлгээг тєрvvлж байна. Бид залуучуудаа хэдэн жил ажилгvй явуулах юм бэ? Ажилгvй 200 мянган хvн гэдэг уг нь дунд зэргийн нэг л vйлдвэрийн ажиллагсад шvv дээ. Хувийн хэвшлийнхэн тэдэнд ажлын байр гаргаж чадахгvй бол тєр яагаад vйлдвэр байгуулж болохгvй гэж . Vнэхээр ажилгvйдлийг арилгах зєв бодлого, ажил хэрэгч санаачилга дутаж байгаа хэрэг биш vv?

Ө.ШИЖИР