Хөдөлмөрийн зах зээл дээр диплом биш чадвар борлогдоно.Ер нь бол энэ миний оюутан залууст хэлэх дуртай миний үг. Тиймээс оюутан залуучуудын хувьд дипломон дээрхи дүнгээ гайгуй харагдуулчих гэсэн дүнгийн хөөцөлдөх биш өөртөө мэдлэг түүн дээрээ чадвар олж аваасай гэж боддог. Ерөнхий боловсролын сургуулийг дүүргэж байгаа төгссөн хүүхэд залуучууд маань их дээд сургуульд орж л байвал болоо мэт бодож төгсцгөөдөг бололтой. Их дээд сургуульд суралцаад л төгссөн бол өөрийнхөө амьдралыг сайхан болно гэж боддог байсан бололтой. Энэ бол өрөөсгөл ойлголт. Саяхны нэг судалгаа харж байхад монголд нийт суралцаж буй оюутны 184.000-д хүрсэн байна. Зөвхөн эдийн засгаар гэхэд 60, 70 мянга, хуулиар 40,50 оюутан суралцаж байна. Хууль зүйн мэргэжилээр сурч төгсөх монголын хөдөлмөрийн зах зээлийн багтаамж нь 3000. Эцсийн бүлэгт зах дээр ногоо зарж ажиллах байсан юм бол тэр дипломыг авах гэж хайран мөнгө цагаа алдах ямар хэрэг байв.гэтэл өнөөдөр зах зээлд маш олон төрлийн мэргэжил эрэлттэй байна. Манайд барилга барих хүн алга. Шаварчин будагчин гагнуурчих хийх хүн маш их хэрэгцээтэй болчихоод байна. Сайн асрагч сувилагч хэрэгтэй байна. гадны тусламжийн болон асрамжийн байгууллага өндөр цалин амлаад ч тэр нь олдохгүй байна шүү дээ. нэг диплом авчихаар л ажил амьдрал олддог юм шиг бодоод байгаам. Монголд 200-д их дээд сургууль үйл ажиллагаа явуулж байна. яг үнэндээ энэ чинь ямар ч мэргэжил олгохгүй газрууд. Хамгийн нарийн мэргэжилийн хичээлийнг самбар дээр шохойгоор зааж байна шүү дээ. 500.000 төгрөгөөр дээд мэргэжил гээчийг олж авна гэдэг бэрх. хүн суралцахад асар их техник эдийн засгийн бааз хэрэгтэй. Үүнд мөнгө бүүр хэрэгтэй. БҮр асар их мөнгө. би чхүртэл мөнгөний шалтгаанаас болж цаашид суралцаж чадахгүй байна. Энэгүйгээр самбар шохойгоор аргалж байгаа бол хулхи сургалт л болж таарна. Ингэхээр сургууль нь өөрөө худлаа луйврийн хулхи болоод байгаам. Энэ бол эрэлтээсээ хэд дахин ихэссэн боловсон хүчин зах зээл дээр нийлүүлэгдэж байна гэсэн үг. 1000 хүнтэй суурин газарт 10000ш талх нийлүүлээд байвал юу болох билээ. яг л үүн шиг ло боловсон хүчний бодлого явагдаж байна. энэ 10000-с 9000 нь өөр ажил хайна. өөр мэргэжилийн тэрийг мэдэхгүй чадахгүй учраас ажлын байран дээрээ гологдоно. Ер нь иймэрхүү байдлаар хийсэн сонголт нь тухайн хүнийг нийгэмд хэн ч биш болгож орхиод байгаам. Ер нь тэгээд миний бодлоор боловсрол гэдэг бол тухайн орчныхоо талаар зөв системтэй мэдлэгтэй өөрийн гэсэн үзэл бодолтой болоод гарахыг л хэлээд байгаам болов уу. яагаад нар манддаг салхи яагаад үүсдэг зэрэг наад захын байгалийн ойлголтоос эхлээд хүний нийгэм гэдэг чинь юу юм, нийгэмд өөрөө ямар байр суурьтай байх ёстой юм гэхчилэн явсаар зөв боловсон хооллох хүнтэй харьцах харьцаа хүртэл багтах байх. Хүн хүний нийгэмдээ хүн болдог учраас мэдээж ямар нэгэн хэмжээгээр боловсрол авч таарна. Боловсролыг мэргэжилээр ялгаж ойлгох хэрэгтэй. гарын уртай учраас тэр сийлбэр сайн хийдэг бол тэр боловсрол биш боловч боловсролтой сийлбэрчин болчихвол түүнээс нандин урлаг төрч магадгүй. Маш сайн хагалгаа хийдэг эмч байлаа гэж бодоход боловсрол гэхээсээ илүүтэй мэргэжил болов уу. Дээр үед нийгмийн язгууртан гаралтай хэсэг өндөр боловсролтой байсан. Тийм бололцоо бодит шаардлага нь ч байсан. ХХ зуунаас хүн төрөлхтөн хөгжлийн цоо шинэ эрэмбэд гарч ирсэн . Нийгмийн гарал давхаргаас үл шалтгаалаад хэн хүнд өндөр боловсролтой болох бололцоо нээгдсэн байна. Хүний нийгэмд хөдөлмөрийн хуваарь гэж нэг юм бий. Иймээс хүн болгон ямар нэг мэргэжил эзэмшдэг, үүнээс гадна бүх нийтэд ямар нэг хэмжээгээр боловсрол олгодог тогтоц бий болжээ. Үүнийг бид ерөнхий боловсрол нэрлээд байгаа шүү дээ. Хими математик физик гээд ерөнхийдөө хүний эргэн тойрон дахь ертөнцийн тухай анхдагч түвшингийн хэмжээний боловсролыг дунд сургуулиас авч байгаа. Сэтгүүлч хүнд математик нэг их хэрэг болохгүй байж магад. гэхдээ дэлхий дээр амьдарч байгаа 7 тэр бум хүн бүгдээрээ язгуур гаргах, Ньютоны хууль молекулийн тухай мэдлэгтэй байх хэрэгтэй. Эрин зуун ингэж шаардаж байна. Өндөр боловсрол гэдэг бол нийгэм дотор байдаг оюунлаг хүмүүст илүү хамааралтай юм болов уу. Дээд сургууль ч өндөр боловсрол олгож чадахгүй. Дээд сургууль голдуу мэргэжил олгодог, энэ нь нарийсахаараа мэргэшил болгож бйана. Харин нарийн тодорхой юманд мэргэшсэн дээр нь өндөр боловсролтой бол нийгэмд амьдрахад илүү дөхөм байх юм болов уу. Яг төдөн балл оноо авахаараа өндөр боловсролтойд тооцогдоно гэсэн нарийн хэмжүүр зааг байхгүй. Боловсрол нь системтэй мэдлэг олсон хүнд өөрөөс нь хамаарч буй болон тогтоно. Ямар мэргэжил эзэмшнээс үл хамааран хөгжмийн, бүжгийн, түүхийн, киноны, тооны хэлний тухай анхны ойлголтыг хүрээлэн буй орчин нийгэм тань таниас өдөр тутам нэхэн шаардаж байна. Эдгээр шаардлагыг биелүүлэх хэмжээний хүн та мөн үү. Харин нийгмийн цөөхөн хэсэг нь ийм өндөр боловсролтой болдог учир төрөлхийн авьяас гээч юмнаас бас л хамааралтай. Ер нь бурхан шудрага болохоос тэгш биш. Энэ хорвоогийн хүний хагас нь эмэгтэй. Эйнштэн, Ньютоныг зуун жилд нэг илгээдэг. Олонхи хүнд өөрт таалагдахгүй гоо сайхан царай зүсийг хайрласан байдаг. харин ерөнхий боловсол бол өнөөгийн эринд хүн болгоноос шаардах л ёстой зүйл. Манайд өндөр боловсролын талаар ярихаа больё гэхэд ерөнхий боловсролын түвшин ямар байгааг телевизийн АХА нэвтрүүлэг тодорхой харуулдаг. Хүн болгон чадвартай чадалтай болохыг хүсдэг. Энэ хүслээ л биелүүлээсэй. Бид бүхэн мэдлэг боловсрол чадвараар дутуу нэгнээ цааш нь түлхэх биш түүнд зөвлөн сургаж татаж авч цаашид хөгжиж дэвжихэд тусалдаг болоосой. Энэ бол бидний хүн төрөлхтнихөө өмнө хүлээсэн үүрэг гэж ойлгож явдаг болоосой. Хүн төрөлхтөн өөрийн хувь заяагаа гартаа атгаж төрсөн байдаг болохоос биш хэн нэгэнд ламын хэлсэн үгээр байдаггүй юм. Бидний мэдэж байгаа зүйл хязгаартай харин мэдэхгүй зүйл хязгааргүй байдаг. Тиймээ бид хөх толботой төрсөн хийморлог золбоолог монголчууд. Төв азийн зүрхэнд цохилох эрч хүч, Хүчирхэг монголыг хамтдаа бүтээцгээе залуусаа.