Зиак юу байна даа андууд минь. Эгэл жирийн миний блогоор зочилж өөрийн зав цагаа зарцуулж байгаа эрхэм анд та бүхэндээ баярлалаа. Ойрдоо сэтгэл санаа нэг л тиймэрхүү. Эрч хүч алга энерги урам зориг алга. Шалтгаан нь уу ёстой бүү мэд. Сэтгэл санаа тавгүй, санаа зовсон бодсон эргэцүүлсэн эргэлзсэн тийм байдалтай байна. Эр улсын хооронд болсон яриаг эмэгтэйчүүдэд очоод хэлж л байдаг шалчигнасан зантай тэр залууг хараал идээсэй. Чөтгөр гэж. Миний хувьд өнгөрснөө биш ирээдүйг бодож төсөөлж өөдрөгөөр харж тэмүүлж зорьж явдаг. Хуучинтайгаа өнгөрсөнтөйгээ зууралдаад байдаггүй. Цаг хугацааны шалгарлаар энэ бүх зүйл ирсэн гэдэгт итгэдэг. Хүний зүрх сэтгэлээс нь бүхэл бүтэн 4-н жилийн амьдралынх дурсамжийг баллуурдаад арилгачиж чадахгүйгээс хойш би энийг тэвчээд л өнгөрдөг. Асуудал болгож мандуулахгүй л гэж. Үргэлж залгаж хамтдаа байхад мэндчилгээ илгээж, мессэж бичих зэргийг зүгээр харж суух миний тэвчээр хэзээ барагдах юм болоо.Магадгүй би тийм харамч юм уу. зөв бурууг чамаас хайгаагүй ч цөхөрч байна сэтгэл минь.

Хөдөлмөрийн зах зээл дээр диплом биш чадвар борлогдоно.Ер нь бол энэ миний оюутан залууст хэлэх дуртай миний үг. Тиймээс оюутан залуучуудын хувьд дипломон дээрхи дүнгээ гайгуй харагдуулчих гэсэн дүнгийн хөөцөлдөх биш өөртөө мэдлэг түүн дээрээ чадвар олж аваасай гэж боддог. Ерөнхий боловсролын сургуулийг дүүргэж байгаа төгссөн хүүхэд залуучууд маань их дээд сургуульд орж л байвал болоо мэт бодож төгсцгөөдөг бололтой. Их дээд сургуульд суралцаад л төгссөн бол өөрийнхөө амьдралыг сайхан болно гэж боддог байсан бололтой. Энэ бол өрөөсгөл ойлголт. Саяхны нэг судалгаа харж байхад монголд нийт суралцаж буй оюутны 184.000-д хүрсэн байна. Зөвхөн эдийн засгаар гэхэд 60, 70 мянга, хуулиар 40,50 оюутан суралцаж байна. Хууль зүйн мэргэжилээр сурч төгсөх монголын хөдөлмөрийн зах зээлийн багтаамж нь 3000. Эцсийн бүлэгт зах дээр ногоо зарж ажиллах байсан юм бол тэр дипломыг авах гэж хайран мөнгө цагаа алдах ямар хэрэг байв.гэтэл өнөөдөр зах зээлд маш олон төрлийн мэргэжил эрэлттэй байна. Манайд барилга барих хүн алга. Шаварчин будагчин гагнуурчих хийх хүн маш их хэрэгцээтэй болчихоод байна. Сайн асрагч сувилагч хэрэгтэй байна. гадны тусламжийн болон асрамжийн байгууллага өндөр цалин амлаад ч тэр нь олдохгүй байна шүү дээ. нэг диплом авчихаар л ажил амьдрал олддог юм шиг бодоод байгаам. Монголд 200-д их дээд сургууль үйл ажиллагаа явуулж байна. яг үнэндээ энэ чинь ямар ч мэргэжил олгохгүй газрууд. Хамгийн нарийн мэргэжилийн хичээлийнг самбар дээр шохойгоор зааж байна шүү дээ. 500.000 төгрөгөөр дээд мэргэжил гээчийг олж авна гэдэг бэрх. хүн суралцахад асар их техник эдийн засгийн бааз хэрэгтэй. Үүнд мөнгө бүүр хэрэгтэй. БҮр асар их мөнгө. би чхүртэл мөнгөний шалтгаанаас болж цаашид суралцаж чадахгүй байна. Энэгүйгээр самбар шохойгоор аргалж байгаа бол хулхи сургалт л болж таарна. Ингэхээр сургууль нь өөрөө худлаа луйврийн хулхи болоод байгаам. Энэ бол эрэлтээсээ хэд дахин ихэссэн боловсон хүчин зах зээл дээр нийлүүлэгдэж байна гэсэн үг. 1000 хүнтэй суурин газарт 10000ш талх нийлүүлээд байвал юу болох билээ. яг л үүн шиг ло боловсон хүчний бодлого явагдаж байна. энэ 10000-с 9000 нь өөр ажил хайна. өөр мэргэжилийн тэрийг мэдэхгүй чадахгүй учраас ажлын байран дээрээ гологдоно. Ер нь иймэрхүү байдлаар хийсэн сонголт нь тухайн хүнийг нийгэмд хэн ч биш болгож орхиод байгаам. Ер нь тэгээд миний бодлоор боловсрол гэдэг бол тухайн орчныхоо талаар зөв системтэй мэдлэгтэй өөрийн гэсэн үзэл бодолтой болоод гарахыг л хэлээд байгаам болов уу. яагаад нар манддаг салхи яагаад үүсдэг зэрэг наад захын байгалийн ойлголтоос эхлээд хүний нийгэм гэдэг чинь юу юм, нийгэмд өөрөө ямар байр суурьтай байх ёстой юм гэхчилэн явсаар зөв боловсон хооллох хүнтэй харьцах харьцаа хүртэл багтах байх. Хүн хүний нийгэмдээ хүн болдог учраас мэдээж ямар нэгэн хэмжээгээр боловсрол авч таарна. Боловсролыг мэргэжилээр ялгаж ойлгох хэрэгтэй. гарын уртай учраас тэр сийлбэр сайн хийдэг бол тэр боловсрол биш боловч боловсролтой сийлбэрчин болчихвол түүнээс нандин урлаг төрч магадгүй. Маш сайн хагалгаа хийдэг эмч байлаа гэж бодоход боловсрол гэхээсээ илүүтэй мэргэжил болов уу. Дээр үед нийгмийн язгууртан гаралтай хэсэг өндөр боловсролтой байсан. Тийм бололцоо бодит шаардлага нь ч байсан. ХХ зуунаас хүн төрөлхтөн хөгжлийн цоо шинэ эрэмбэд гарч ирсэн . Нийгмийн гарал давхаргаас үл шалтгаалаад хэн хүнд өндөр боловсролтой болох бололцоо нээгдсэн байна. Хүний нийгэмд хөдөлмөрийн хуваарь гэж нэг юм бий. Иймээс хүн болгон ямар нэг мэргэжил эзэмшдэг, үүнээс гадна бүх нийтэд ямар нэг хэмжээгээр боловсрол олгодог тогтоц бий болжээ. Үүнийг бид ерөнхий боловсрол нэрлээд байгаа шүү дээ. Хими математик физик гээд ерөнхийдөө хүний эргэн тойрон дахь ертөнцийн тухай анхдагч түвшингийн хэмжээний боловсролыг дунд сургуулиас авч байгаа. Сэтгүүлч хүнд математик нэг их хэрэг болохгүй байж магад. гэхдээ дэлхий дээр амьдарч байгаа 7 тэр бум хүн бүгдээрээ язгуур гаргах, Ньютоны хууль молекулийн тухай мэдлэгтэй байх хэрэгтэй. Эрин зуун ингэж шаардаж байна. Өндөр боловсрол гэдэг бол нийгэм дотор байдаг оюунлаг хүмүүст илүү хамааралтай юм болов уу. Дээд сургууль ч өндөр боловсрол олгож чадахгүй. Дээд сургууль голдуу мэргэжил олгодог, энэ нь нарийсахаараа мэргэшил болгож бйана. Харин нарийн тодорхой юманд мэргэшсэн дээр нь өндөр боловсролтой бол нийгэмд амьдрахад илүү дөхөм байх юм болов уу. Яг төдөн балл оноо авахаараа өндөр боловсролтойд тооцогдоно гэсэн нарийн хэмжүүр зааг байхгүй. Боловсрол нь системтэй мэдлэг олсон хүнд өөрөөс нь хамаарч буй болон тогтоно. Ямар мэргэжил эзэмшнээс үл хамааран хөгжмийн, бүжгийн, түүхийн, киноны, тооны хэлний тухай анхны ойлголтыг хүрээлэн буй орчин нийгэм тань таниас өдөр тутам нэхэн шаардаж байна. Эдгээр шаардлагыг биелүүлэх хэмжээний хүн та мөн үү. Харин нийгмийн цөөхөн хэсэг нь ийм өндөр боловсролтой болдог учир төрөлхийн авьяас гээч юмнаас бас л хамааралтай. Ер нь бурхан шудрага болохоос тэгш биш. Энэ хорвоогийн хүний хагас нь эмэгтэй. Эйнштэн, Ньютоныг зуун жилд нэг илгээдэг. Олонхи хүнд өөрт таалагдахгүй гоо сайхан царай зүсийг хайрласан байдаг. харин ерөнхий боловсол бол өнөөгийн эринд хүн болгоноос шаардах л ёстой зүйл. Манайд өндөр боловсролын талаар ярихаа больё гэхэд ерөнхий боловсролын түвшин ямар байгааг телевизийн АХА нэвтрүүлэг тодорхой харуулдаг. Хүн болгон чадвартай чадалтай болохыг хүсдэг. Энэ хүслээ л биелүүлээсэй. Бид бүхэн мэдлэг боловсрол чадвараар дутуу нэгнээ цааш нь түлхэх биш түүнд зөвлөн сургаж татаж авч цаашид хөгжиж дэвжихэд тусалдаг болоосой. Энэ бол бидний хүн төрөлхтнихөө өмнө хүлээсэн үүрэг гэж ойлгож явдаг болоосой. Хүн төрөлхтөн өөрийн хувь заяагаа гартаа атгаж төрсөн байдаг болохоос биш хэн нэгэнд ламын хэлсэн үгээр байдаггүй юм. Бидний мэдэж байгаа зүйл хязгаартай харин мэдэхгүй зүйл хязгааргүй байдаг. Тиймээ бид хөх толботой төрсөн хийморлог золбоолог монголчууд. Төв азийн зүрхэнд цохилох эрч хүч, Хүчирхэг монголыг хамтдаа бүтээцгээе залуусаа.

Заик тэгэхээр нөгөө айхтар дэлхийн эдийн засгийн хямрал гэдэг чинь хамаг монгол хатан туул элэг зүрхнээсээ хайртай эх оронд чинь үр дүн нөлөөгөө өгч эхлээд байгаа нь ил болчихлоо. С.Баяр, Н.Энхбаяр нарт л мэдэгдэхгүй байгаа байх. Ер нь гадаад дотоод төлбөр тооцоог ноён ам доллараар гүйлгээ хийж байна гэдэг бол өнөөгийн энэ өдрөөс өдөрт өсөн нэмэгдэж байгаа долларын ханшын өөрчлөлтөөс болоод бараа бүтээгдэхүүний үнэ буурна гэдэг ч бас ёстой нөгө сайхан үлгэр гээч нь болж байх шиг байна.Үлгэр цаашдаа ч үргэлжинэ. Долларын ханшийн өөрчлөлт гэнэтийн өсөлтөөс шалтгаалаад бинзен шатахуун, ууж идэх өмсөж зүүхээс эхлүүлээд л бүхий л зүйлийн үнэ нэмэгдэх болчихоод байна. Дэлхийн зах зээл дээр хямдарч байгаа нефть шатах тослох материалын үнэ буураад байхад монголд буурхгүй байна гээд үглээд байгаа нөхдүүдэд наад нефтээ бөгсөндөө чих гэж хэлэх л үлдээд байх шиг байна. Зарим эдийн засагч нар үүнийг тооцож үзээд л яримаар юм. Фенг шү С.Ганбаатар гэдэг дундуукийн ярилцлагыг өчигдөр Монгол телевизээр харлаа. Г.Занданшатар гишүүн түүнээс хамаагүй бодитой зүйл ярьж байна лээ. Энгийн жишээ авья. / Монголд үйл ажиллагаа явуулж байгаа дундаж компани./ 8- сард 1 ам доллар 1147 төгрөг байхад 200.000 ам доллараар гадаадаас бараа бүтээгдэхүүн татан авалт хийж үйл ажиллагаа явуулж байгаа байгууллага аж ахуйн нэгж тухайн үед монгол төгрөгөөр 229400000 төгрөг төлж байсан байна. харин өнөөдрийн байдлаар 1445 байгаа үед 289000000 төгрөгөөр дээрхи урьд өмнө авч байсан бараа бүтээгдэхүүнээ татан авалт хийхээр болж таарч байна. зөрүү нь 59600000 төгрөг. Аймшигтай. Энэ ханшийн зөрүүнээс болж зүгээр л салхинд хийсгэж байгаа 59600000 төгрөгийг мэдээж таны худалдаж авч байгаа бараа бүтээгдэхүүн тус бүрийн нэгж үнэн дээр нэмж алдагдлаа нөхөх болно. хэн ч гэсэн зүгээр субботник хийгээд байхыг хүсэхгүй шүү дээ. Ямар СОЦ нийгэмд амьдарч байгаа биш. Ажилчид албан хаагчдийн нийгмийн даатгал татвар, урсгал зардал, үйл ажиллагааны зардал гэх зэрэг байгууллага тус бүрт байдаг бүхий л зүйл нэмэгдээд л байх болно. Өчигдөрийн байдлаар Голомт банкны нэг салбарт 1,250,000 ам доллар худалдан авах захиалга орж ирсэнээс зөвхөн 25.000 ам доллар л шийдэгдсэн. Хаа сайгүй доллар хомсдолын байдалтай болчихсон. Манайхан бүгдээрээ дотоод төлбөр тооцоон дээр аль болох доллараас ангижарч төгрөгөөр гүйлгээ хийдэг болмоор байна. Би хүртэл дөнгөж сая бүх харилцдаг байгууллагууд руугаа төгрөгөөр төлбөр тооцоогоо хийдэг больё гэсэн албан бичиг бичээд илгээчихлээ. Төгрөгөөр төлбөр тооцоо хийснээр ямар давуу талтай юм бэ гэж үү. Тэгвэл би тайлбарлаад өгье. 1. Ноён долларын дотоодын зах зээл дээрхи нийлүүлэлт нэмэгдэх болно. Эрэлт нийлүүлэлтээсээ хамаарч аливаа зүйлийн үнэ зах зээл тогтож байдаг учраас ханш нь буурна. 2. Их эзэн Чингис, эрэмгий баатар Сүхбаатарын зурагтай мөнгөн дэвсгэрт ханш нь чангарч бидний худалдан авах чадвар нэмэгдэнэ. 3. Бүүр хамгийн сайн үр дагавар нь бол мэдээж долларын ханшийн бууралтаас шалтгаалж таны бидний хэрэглэдэг шатахуун, идэж уух зүйлийн үнэ хүртэл буурна шүү дээ. Харин надад багаар бодоход 200.000.000 сая төгрөг байсан бол энэ хямралыг далимдуулаад сайхан хөрөнгө босгож байхгүй юу. Одоо ч зээлэх хүн байхгүй биз дээ. Ө.ШИЖИР

дза юу байцгаана андуудаа... Он гарсанаар хамгийн анхныхаа бичлэгийг хийж байна. бичье гэж бодож санаж явж байгаад ажил дээрээ очоод зууралдсаар байтал орой болчих юм. гэрт очоод сайхан амармаар байдаг. ер нь тэгээд их л ачаалалтай ажиллах юм өөө... ойрдоо нэг 2,3 н шинэ төсөл хэрэгжүүлчих гээд үзээд байна. Цаад гадаад талын хамтрагчаас их зүйл хамаараад байдаг.Үүнийг нэг бүтээчихээд эргээд харахад ч сайхан даа. ер нь бол би өөрийн хийж бүтээсэн зүйлээ эргэн харж түүгээрээ өөрөөрөө бахархах сэтгэлтэй байх дуртай. Хорин нэгэн настай мөртлөө 2хон хуудас намтартай байвал утгагүй биз дээ. энэ амьдралын утга учрыг ойлгоогүй, өөрийн ирээдүйн зорилгыг тодорхойлж чадаагүй нөхдүүд л тийм байдаг байх гэж боддогийн. ер нь тэгээд ажиглаад байхад манай зарим залуучууд их залхуу болж. Худал үнэн их сургууль төгссөн дипломтой.Тэгээд тэрийг гартаа авчихаарай сургууль төгссөний баяр гэж 9 сар болтол шоудана.Ажилчин ангид шилжээд хөдөлмөр эрхлье гэхээр олдож байгаа ажлын байраа голно. Ийм ажил хийх гэж би их сургууль төгссөн юм уу гэж дотроо бардамнана, уурлана. ажил олдохгүй болохоор ахиад мэргэжил дээшлүүлэх нэрээр хэдэн жил суралцана даа.Тэр хооронд хөөрхий эцэг эхийн мөнгө их бага хэмжээгээр урсаад л байна. Тэгээд төгсөөд ахиад л ажил хайна. Олдсон ажлын байраа голно. ийм ажил хийх гэж би дээд боловсрол эзэмшсэн юм уу гэж уурлана. дотроо ажил олгогчыг хараана. Намайг доромжилж байна гэх мэтийн зйүл ярина. Хөдөлмөрлөөд зүтгээд гараад ирсэн үе тэнгийн найзууддаа атаархана. элдвээр муу хэлнэ. Эмэгтэй бол тэрэнтэй унтаж хэвтэж байж дээшээ гарч ирсэн бөгсөө худалддаг янхан гэнэ. Эрэгтэй бол ялих ялихгуй шалтгаан хэлнэ. Тэгээд эцсийн эцэст хоосон толгойтой хонгио өвчтэй их сургууль төгссөн нэртэй залуу болно. Бүгд л нэг оффисст суухийн донтон, хүн захиран тушаах хоббитой нөхдүүд болоод төгсдөг юм шиг байгаам. Одоо Хөдөлмөрийн зах зээл диплом биш чадвар борлогддог болсон үе. Сая манайх би инженер авах гээд зар өглөө. сарын 500.000 цалинтай гэж. тэгсэн зэгсэн сайн боловсролтой залуучууд ирдэггүй. Сүүлдээ би бодлоо. үүний учир шалтгаан нь хувь хүндээ байна уу дээд боловсрол олгож байгаа их дээд сургууль даа байна уу гэж. Учрыг нь олох гэж явсан ч үгүй. тэгэс гээд орхичихсон. Нийт хүн амын 5 хувь нь аливаа нийгмийг чирж нуруун дээрээ үрч явдаг. Үүн шиг дээр дурдсан залуучууд шиг бүхнийг болгоно бүтээнэ хийж хэрэгжүүлнэ, сайхан ирээдүй баталгаатай амьдралыг босгоно гээд зүтгэж хөдөлмөрлөж яваа найз нөхдөөрөө би бахархдаг.Тэд өнөөдөр асуудлийн өмнө өвдөг сөрөхч суугаад ар гэр, эцэг эхээсээ тусламж гуйдаггүй гарах гарц шийдэх арга замыг гайхамшигтай олж өөрсдийн ажил төрөлдөө тусгаж авч явдаг. Би тэднээрээ бахархдаг. Ө.ШИЖИР